3-10- ضریب همبستگی: ضریب همبستگی با توجه به نوع نمودار رگرسیون و نوع نمودار پراکنش دارای حالات مختلفی است و همواره بین -1,1 تعریف می‌شود و هر چه قدر مطلق ضریب همبستگی به عدد 1 نزدیکتر باشد می‌توان گفت اختلاف مقادیر پیش بینی شده با مقادیر واقعی کمتر خواهد بود، یعنی معادله رگرسیون از خطای کمتر و اعتبار بیشتری برخوردار است. ضریب همبستگی به صورت زیر محاسبه می‌شود :

ضریب تشخیص یا تبیین: شاخصی است که نشان دهنده اعتبار معادله رگرسیون است به عبارت دیگر این شاخص درصد تغییرات متغیروابسته را توسط متغیرهای مستقل را نشان می‌دهد. یعنی مقدار آن، بیانگر درصد انطباق مقادیر پیش بینی شده با مقادیر واقعی خواهد بود. ضریب تشخیص عبارت است

ملاک انتخاب متغیر مستقل مناسب ضریب تشخیص است. چنانچه بخواهیم از بین متغیرهای مستقل مختلف، بهترین آن‌ ها را انتخاب کنیم، ملاک را بر بزرگترین ضریب تشخص خواهیم گذاشت. اگر بهترین متغیر مستقل انتخاب شده از سطح قابل قبول ضریب تشخیص برخوردار نباشد، به معنی آن است که تعمیم روند گذشته و پیش بینی y بر اساس یک متغیر مستقل امکان پذیر نیست. بلکه باید ترکیبی از متغیرهای مستقل (حداقل 2 متغیر) را پیدا نمود تا ضریب تشخیص را به حد قابل قبول رساند. در این حالت از معادله رگرسیون چندگانه استفاده می‌شود. در مدل رگرسیون چندگانه به جای ضریب همبستگی معمولی از ضریب همبستگی چندگانه استفاده می‌شود. این ضریب نشان می‌دهد که شدت رابطه متغیرهای مستقل به طور کلی با متغیر وابسته به چه میزان است اگر ضریب همبستگی چندگانه را به توان 2 برسانیم ضریب تعیین به دست می‌آید که معرف میزان تغیر پذیری (انحراف) در متغیر وابسته (y) است که به وسیله معادله رگرسیون توضیح داده می‌شود . سومین مقداری که توسط نرم افزارEVIEWS محاسبه می‌شود، ضریب تعیین تعدیل شده می‌باشد که فرمول آن به صورت زیر است:

در واقع این عامل باعث می­ شود که اریبی که در ضریب تعیین  ناشی از حجم نمونه (n) است برطرف شود. تفاوت این ضریب با ضریب تعین در عامل (n-2)/(n-1) می‌باشد. چنانچه مقدار n بزرگ باشد مقدار (n-1)/(n-2) به یک نزدیک شده و تفاوت  و به صفر می‌رسد. عامل دیگری که به وسیله نرم­افزار محاسبه می‌گردد خطای معیار است که میزان پراکندگی داده‌ها را حول رگرسیون برآوردی نشان می­دهد. در این تحقیق با توجه به نوع داده‌ها و روش‌های تجزیه و تحلیل آماری موجود، از روش داده‌های ترکیبی استفاده شده است. زیرا به منظور بررسی تاثیر تدوین واجرای استاندارد‌های ملی برکیفیت اطلاعات متغیرهای مستقل و وابسته از دو جنبه متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ از یک سو، این متغیرها در میان شرکت‌ها مختلف و از سوی دیگر، در دوره زمانی آزمون می‌شوند.

• آزمون معني‌دار بودن متغير مستقل

براي بررسي معني‌دار بودن ضرايب متغيرهاي مستقل در هر مدل از آماره t استفاده شده است. براي محاسبه اين آماره از فرمول زير استفاده می‌شود.

: ضريب تخميني،  : انحراف معيار ضريب تخميني،

:  مجذور اختلاف بين مشاهدات واقعي و برآوردي، n: مقدار مشاهدات، k: تعداد پارامترها.

آماره t بدست آمده با t جدول كه با درجه آزادي n-K در سطح اطمينان 90%، 95% و 99% محاسبه شده مقايسه می‌شود، چنانچه قدر مطلق t محاسبه شده از t جدول بزرگ تر باشد، ضريب مورد نظر معني‌دار خواهد بود كه دلالت بر وجود ارتباط بين متغير مستقل و وابسته است.

 

4-1 - مقدمه

تحقیق فرآیندی است پویا که برای حل مسایل و یا دستیابی به راه حل مشکلات انجام می‌شود. برخی تحقیق را تقابل علم با پدیده‌های جهان تعریف کرده‌اند. بعضی نیز آن را کنش متقابل علم با پدیده‌های موجود جهان دانسته‌اند(عزتی،1376). تحقیق علمی که همان کاربرد روش علمی است، در جستجوی شرایطی است که تحت آن‌ ها، پدیده‌ی خاصی رخ می‌دهد و مشخص کردن شزایط دیگری است که تحت آن‌ ها این پدیده رخ نمی دهد. به عبارت دیگر فرضیه‌ اصلی روش علمی آن است که تحت چه شرایط خاصی، پدیده رخ می‌دهد(بازرگان و دیگران،1384). امروزه پژوهش از ابزارهای مهم تصمیم‌گیری در موقعیت‌های مختلف و به ویژه در علوم رفتاری و نیز سایر علوم اجتماعی به کار می‌رود. نتایج پژوهش‌های مختلف موجب به وجود آمدن دیدی مناسب جهت سرمایه گذاری در حوزه‌های مختلف اعم از حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و… می شود، تا مدیران و تصمیم‌گیران بتوانند تصمیمات مناسبی را بگیرند.

در فصل قبل روش تحقیق ،نحوه گردآوری داده ها، متغیرهای تحقیق، مدل های مورد استفاده در تحقیق و آزمون های مورد استفاده بیان گردید . پس از آنکه داده ها گردآوری ، استخراج و طبقه بندی گردید مرحله جدیدی از فرایند تحقیق که مرحله تجزیه و تحلیل داده ها نامیده می شود آغاز می گردد. این مرحله از تحقیق، از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا نشان دهنده تلاش ها و زحمات گذشته است در این مرحله با بهره گرفتن از روش های مختلف و با تکیه بر معیار عقل سعی می شود اطلاعات و داده ها در جهت آزمون فرضیه و ارزیابی آن مورد استفاده قرار گیرد. در این مرحله آنچه مهم است این است که باید اطلاعات و داده ها را در مسیر هدف تحقیق ، پاسخگویی به سوالات تحقیق و نیز ارزیابی فرضیه ها، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.

در این تحقیق به بررسی تاثیر ساختار حاکمیت بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته می شود معیارهای ساختار حاکمیت مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از اندازه هیات مدیره، جلسات کمیته حسابرسی، استقلال کمیته حسابرسی، سهام شناور شرکت و درصد مالکیت مدیریتی، استقلال هیات مدیره و درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی جهت آزمون فرضیه­ تحقیق از روش همبستگی بین متغیرها و معادلات رگرسیون چند متغیره از طریق روش پانل دیتا استفاده می­ شود .

در ابتدا آمار توصیفی متغیرهای مورد نظر ارائه می شود و سپس فرضیه های تحقیق آزمون می شود.

جدول 4-1 آمار توصیفی متغیرها

عنوان	ACCMEETIN	ACIND	BDIND	BDSIZE	CFO	EQU	LOW	MWN
میانگین	6.773626	0.481279	0.458	6.195604	0.457099	0.500667	0.432087	0.464821
میانه	6	0.5	0.45	7	0.5	0.51	0.346787	0.5
ماکزیمم	20	1.1	0.95	7	0.9	0.99	1.221849	0.955
مینیمم	0	0	0.025	5	0	0	0	0.0004
انحراف معیار	3.493759	0.294047	0.232606	0.981762	0.231962	0.263568	0.28829	0.218372

 

آمار توصیفی در جدول شماره 4-1 ارائه گرديده است. به طور کلی، آماره­های توصیفی حاکی از آن است که نمونه انتخابی از تنوع زیادی برخوردار است. به عنوان نمونه، آمار توصفی مربوط قابلیت پیش بینی سود  نشان می­دهد که حداکثر و حداقل قابلیت پیش بینی سود  به ترتیب برابر 0.9و 0  و انحراف معیار آن نیز برابر با 0.23 است. در خصوص سایر متغیرها چنین ویژگی وجود دارد که حاکی از تنوع شرکت‌های انتخابی و در نتيجه قابليت تعميم نتايج نمونه به جامعه تحقيق می باشد.

در جدول(4-2) ضريب همبستگي براي تمامي متغيرهاي  مستقل مورد بررسي در اين مطالعه محاسبه و ارايه گرديده است.

جدول 4-2 همبستگی بین متغیرهای مستقل

عنوان		ACCMEETIN	ACIND	BDIND	BDSIZE	EQU	LOW	MWN
ACCMEETIN	ضریب همبستگی	1
	آماره t	—–
	احتمال	—–
ACIND	ضریب همبستگی	0.022332	1
	آماره t	0.475426	—–
	احتمال	0.6347	—–
BDIND	ضریب همبستگی	0.012551	0.101203	1
	آماره t	0.267152	2.16509	—–
	احتمال	0.7895	0.0309	—–
BDSIZE	ضریب همبستگی	0.068806	-0.10902	-0.12756	1
	آماره t	1.46793	-2.33418	-2.73726	—–
	احتمال	0.1428	0.02	0.0064	—–
EQU	ضریب همبستگی	0.089993	-0.06049	-0.03543	0.004913	1
	آماره t	1.923192	-1.28985	-0.75452	0.104562	—–
	احتمال	0.0551	0.1978	0.4509	0.9168	—–
LOW	ضریب همبستگی	-0.09724	0.054623	-0.01399	0.052371	0.022565	1
	آماره t	-2.07953	1.164313	-0.29774	1.116184	0.480386	—–
	احتمال	0.0381	0.2449	0.766	0.2649	0.6312	—–
MWN	ضریب همبستگی	-0.04398	0.067002	0.024212	-0.00893	-0.0795	0.078854	1
	آماره t	-0.93703	1.429269	0.515482	-0.18997	-1.6974	1.683556	—–
	احتمال	0.3492	0.1536	0.6065	0.8494	0.0903	0.093	—–

 

در جدول فوقاستقلال هیات مدیره، اندازه هیات مدیره، استقلال کمیته حسابرسی، جلسات کمیته حسابرسی، درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی، درصد مالکیت مدیریتی و  سهام شناور شرکت است. با توجه به جدول فوق همبستگی بین متغیرهای مستقل ضعیف می باشد بنابراین بین متغیر های مستقل همبستگی وجود ندارد و وارد کردن همزمان متغیرها در مدل امکان پذیر می باشد.

4-2-1- تجزیه و تحلیل فرضیه

فرضیه اول: ساختار حاکمیت بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارد.

این فرضیه در خصوص بررسی وجود تاثیر ساختار حاکمیت بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح شده و با بهره گرفتن از مدل زیر مورد آزمون قرار می‌گیرد :

امروزه سرمایه‌گذاری به شیوه‌های متعدد به خصوص سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های مختلف در جامعه به صورت وسیعی مورد توجه  اشخاص حقیقی و حقوقی قرار گرفته است. همچنین افراد برای سرمایه‌گذاری به طرق مختلف به دنبال کسب اطلاعات از منابع گوناگون می‌باشند. معمولاً هدف اغلب سرمایه‌گذاران و سهام‌داران عادی و حقیقی از سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌ها افزایش ثروت و کسب سود هر چه بیشتر می‌باشد. لذا وجود اطلاعات در مورد عملکرد آتی شرکت در سال‌های آتی می‌تواند اهمیت بسزایی در تصمیمات سرمایه‌گذاران و ارزیابی شرکت داشته باشد. از طرفی امکان اطلاع رسانی در مورد شرکت می‌تواند به مدیران شرکت‌ها هم در جذب سهام‌داران بیشتر کمک نماید. (اردکانی و محمودیان، 1389: 45).  هدف از انجام این تحقیق بررسی تاثیر مکانیزمهای ساختار حاکمیت و ساختار مالکیت بر قابلیت پیش بینی سود شرکت های پذیرفته شده وگزارش نتایج این بررسی به استفاده كنندگان جهت کمک به آنها در ارزيابي اوضاع مالي شركت است . ارائه پیش بيني هاي سود همراه با ابزارهاي لازم جهت ارزيابي منطقي اين پيش بيني ها، مسئله اي است كه امروزه در گزارش هاي مالي، بسيار مورد توجه قرار گرفته است.سود حسابداري یکی از مهمترین شاخص هایی است که به وسیله استفاده‌ کنندگان از صورت هاي مالی براي مقاصد مختلفی مانند ارزش گذاري سهام، ارزیابی عملکرد مدیریت، تخصیص منابع و … بکار گرفته شده و به آن توجه زیادی می شود. بنابراین تخصیص بهینه منابع در بازارها کاملا به این بستگی دارد که سود حسابداري قابلیت پیش بینی داشته باشد.

با توجه به مطالب پیش گفته شده درتحقیق حاضر اثر ساختار حاکمیت ومالکیت شرکت ها بر قابلیت پیش بینی سود در جامعه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد واکاوی قرار گرفته است . نمونه تحقیق مشتمل بر 91 شرکت است که به روش حذفی سیستماتیک انتخاب شده اند . دوره زمانی تحقیق حاضر بین سال های1388  تا 1392 بوده است . روش تحقیق حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ اجرا توصیفی همبستگی بوده و به منظور تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها از تکنیک اماری رگرسیون چند متغیره در قالب داده های تلفیقی استفاده شده و نتایجی حاصل گردیده که در ادامه تشریح می گردد.

 

5-3- تفسیر نتایج

 

. فرضیه1 در خصوص تاثیر استقلال هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد استقلال هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود تاثیرمنفی دارد یعنی با افزایش استقلال هیئت مدیره قابلیت پیش بینی سود تغییری نمی یابد. به عبارت دیگر، با توجه به عدم رد فرض صفر، در سطح اطمینان 95 درصد استقلال هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري ندارد.

فرضیه 2 در خصوص تاثیر اندازه هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد اندازه هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر مثبت دارد یعنی با افزایش اندازه هیئت مدیره قابلیت پیش بینی سود بهبود می‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به رد فرض صفر، در سطح اطمینان 99 درصد اندازه هیئت مدیره بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارد. با توجه به یافته تحقیق درمورد تعداد مدیران عضو هیات‌مدیره می‌توان بیان نمود که با افزایش تعداد اعضا هیات‌مدیره، قابلیت پیش بینی سود شرکت نیز بهتر می‌شود.  با توجه به اندازه هیات‌مدیره و از منظر نمایندگی می‌توان استدلال کرد که یک هیات‌مدیره بزرگتر به احتمال قوي نسبت به مشکلات نمایندگی هوشیار است زیرا تعداد بیشتري از افراد کارهاي مدیریت را تحت نظر قرار خواهند داد. به علاوه هیات‌مدیره بزرگتر در زمینه هایی از قیبل تجربه، مهارت، جنسیت و غیره مزیت دارد(گل و تسوئی،2001). هیات‌مدیره کوچکتر در ترکیب خود از اعضای غیرموظف(مدیران مستقل) کمتری استفاده می‌کند. دالتون (1999) معتقد است که هیات‌مدیره بزرگتر دارای ارتباط موثر خارجی است(دالتون،1999). نتايج تحقيق حاضر با نتايج تحقيقات کارمانو و وافیز (2010) همسو می باشد.

فرضیه 3 در خصوص تاثیر استقلال کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد استقلال کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر مثبت دارد یعنی با افزایش استقلال کمیته حسابرسی قابلیت پیش بینی سود بهبود می‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به رد فرض صفر، در سطح اطمینان 95 درصد استقلال کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارد تغييراتي كه در سالهاي اخير رخ داده است، موجب افزايش استقلال حسابرسان در رو در رويي با مديريت شده است. يكي از اين تغييرات،گسترش استفاده از كميته هاي حسابرسي در شركتهاست. اعضاي اين كميته هاي حسابرسي از بين اعضاي هيات مديره شركت انتخاب مي شوند كه در بهترين شكل آن از مديران غيرموظف است. از زمانيكه استانداردهاي حسابداري و حسابرسي از طريق هيات تدوين استانداردهاي سازمان حسابرسي تهيه و لازم الاجرا شده است، لزوم نياز به تحول اصولي و اساسي در سازماندهي شركتهاي سهامي عام و خاص، بويژه شركتها و سازمانهاي دولتي احساس مي شود. شركت ها شروع به اخذ مشاوره هاي مالي در زمينه پياده سازي استانداردها و بكار گيري نيروي انساني تحصيل كرده نموده اند.سر و كار داشتن با استانداردها دغدغه شركت ها شده است و در اين ميان اهميت حسابرسي به عنوان سيستم اعتباردهي و افزايش كيفيت حسابداري نيز بيشتر شده است نقش و وظايف حسابرسان براي مديران غير مالي و خصوصا مديران ارشد سازمان روشن تر از سابق شده است و قابليت پاسخگويي مناسب مالي به حسابرسان مستقل نه تنها از جنبه اجراي قانون و مقررات و پاسخگويي برون سازماني بلكه از جنبه دارا بودن كيفت لازم اطلاعات حسابداري به عنوان يكي از سيستم هاي اطلاعاتي مديريت اهميت روزافزون يافته است به اين منظور از دو ديدگاه داخلي (حسابرسان داخلي و ساير سيستم هاي حسابرسي درون سازماني ) و خارجي (حسابرسان مستقل) شركت، لزوم اجراي دقيق استانداردهاي حسابداري و رسيدگي به انجام آن از طريق استانداردهاي حسابرسي داراي اهميت و الزامي گرديد. كميته حسابرسي نقش ناظر بر رويه ها و نحوه عملهاي حسابداري و گزارشگري مالي واحد تجاري را به عهده دارد. كميته حسابرسي هم با حسابرسان داخلي در تماس است و هم با حسابرسان مستقل شركت و بنابراين حلقه واسط استقلال در حسابرسي اما در داخل شركت مي باشد. اين دو ويژگي متمايز اين كميته است كه دامنه و اختيار تاثير گذاري آن را وسعت مي بخشد.كميته حسابرسي ضمن اينكه نقش نظارتي بر عملكرد واحد حسابرسي داخلي را داراست و بعد استقلال را در اين واحد  تقويت مي نمايد با حسابرسان مستقل نيز داراي چالش تنگاتنگ است.اين تفاوت متمايزكننده اين كميته از واحد حسابرسي داخلي است. نتايج تحقيق حاضر با نتايج تحقيقات  جبارزاده کنگرلويي و بايزيدي(1390)، چنگ و کورتنی (2013) همسو می باشد.

فرضیه 4 در خصوص تاثیر جلسات کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد جلسات کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر دارد یعنی با افزایش جلسات کمیته حسابرسی قابلیت پیش‌بینی سودبهبود می‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به رد فرض صفر، در سطح اطمینان 99 درصد جلسات کمیته حسابرسی بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري ندارد. يك كميته حسابرسي معمولاً از سه تا پنج نفر مدير غيرموظف يعني مديري كه نه از مسئولين شركت است و نه از كاركنان آن تشكيل مي شود. وجود مديران غير موظف در كميته حسابرسي سبب مي شود تا حسابرسان بتوانند مسايلي چون نقاط ضعف كنترلهاي داخلي، اختلاف نظر با مديريت درباره اصول و روشهاي حسابداري، نشانه هاي احتمالي از سوء استفاده هاي مديريت يا ساير اعمال غيرقانوني مسئولين شركت را با كميته حسابرسي، صريح تر مطرح كنند. تماسهاي كميته حسابرسي با حسابرسان، اطلاعات به موقعي درباره وضعيت مالي شركت و نيز اطلاعات لازم براي ارزيابي كارايي و درستكاري مديريت را در اختيار هيات مديره شركت قرار مي دهند. اين كميته، مديريت ارشد شركت را نيز كنترل مي كند و به عنوان بازدارنده مديريت از زيرپا گذاردن كنترلهاي داخلي، از جمله ممانعت از تقلب مديريت نقش موثري دارد. اين مرز ميان فعاليت ها و وظايف اين كميته با واحد حسابرسي داخلي است كه لزوم وجود آنرا مستقل از واحد حسابرسي داخلي محرز مي نمايد.

تقویم تعداد جلسات عادی و زمان تشکيل آن‌ ها در اولين جلسه کميته حسابرسي به تصويب کميته مي‌رسد و بايد با دوره گزارشگري مالي شرکت هماهنگ باشد، جلسات کميته با اکثريت اعضا رسميت مي‌يابد. حضور سایر افراد فقط با اجازه کمیته مجاز می باشد، مدت زمان هر جلسه باید طوری تنظیم شود که به اندازه‌ کافی، موضوعات مورد بحث، استدلال، بررسی و نتیجه‌گیری قرار گیرد. به‌علاوه فاصله جلسات کمیته با جلسات هیئت‌مدیره باید طوری تنظیم گردد که نتایج و گزارش‌های کمیته به صورت مناسب در اختیار هیئت‌مدیره قرار گیرد، کمیته حداقل دو جلسه در سال مالی، نشست اختصاصی با حسابرس مستقل شرکت در خصوص موضوعات مربوطه برگزار کند که به نظر می رسد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد توجه قرار نمی گیرد.نتايج تحقيق حاضر با نتايج تحقيقات  آلمديا و همكاران(2004)، تحقیق گاني و همكاران(2007) همسو می باشد

فرضیه 5 در خصوص تاثیر درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی بر قابلیت پیش بینی سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر ندارد یعنی با افزایش درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی، قابلیت پیش‌بینی سود تغییری نمی‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به عدم رد فرض صفر، در سطح اطمینان 95 درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري ندارد. مالكيت نهادي، به دلايلي همچون نظارت موثر و دارا بودن منابع و تخصص لازم جهت اداره شركتها، بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري ندارد. لذا بهتر است مالكيت سهام شركتها در اختيار چندين موسسه نهادي باشد تا اين سرمايه گذاران نهادي بتوانند با كنترل صحيح عمليات شركت، منجر به بهبود عملكرد شركت شوند. شرکتها تنها در برابر سهامداران ومالکان و سایر گروههاي ذینفع مسئولیت دارند بلکه در یک دید کلی شرکتها در برابر گروه ذیفع بزرگتري به نام جامعه مسئولیت پاسخگویی دارند، براي حصول اطمینان از ایفاي مسئولیت پاسخگویی بنگاههاي اقتصادي در مقابل عموم و افراد ذینفع بایستی نظارت و مراقبت کافی به عمل آید. اعمال نظارت و مراقبت در این زمینه مستلزم وجود ساز و کارهاي مناسبی است. از جمله این ساز و کارها، طراحی و اجراي حاکمیت شرکتی مناسب در شرکتها و بنگاه هاي اقتصادی است. تمركز مالكيت نهادي اشاره به حالتي دارد كه يك يا چند موسسه نهادي سهم بزرگي از سهام يك شركت را در اختيار دارند. مالكيت متمركز، مزايا و معايب خاص خود را دارد. از طرفي موسسات نهادي ميتوانند به دلايلي كه قبلا ذكر شد در بهبود عملكرد شركت موثر باشند اما هنگامي كه يك موسسه نهادي سهم بزرگي از سهام يك شركت را در اختيار دارد، به جاي اينكه منافع كل سهامداران را در نظر بگيرد، اهداف و منافع خاص خود را پيگيري خواهد كرد كه نهايتا موجب ضعف در بر قابلیت پیش بینی سود شركت خواهد شد.. لذا نتيجه بدست آمده در تحقيق حاضر، با مباني تئوريكي آن همخواني ندارد.همچنین نتايج تحقيق حاضرمغایر با نتايج تحقيقات تحقیق آنگ و همكاران( 2012 ) می باشد.

فرضیه 6 در خصوص تاثیر درصد مالکیت مدیریتی بر قابلیت پیش بینی سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد درصد مالکیت مدیریتی بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر دارد یعنی با افزایش درصد مالکیت مدیریتی، قابلیت پیش‌بینی سود بهبود می‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به رد فرض صفر، در سطح اطمینان 95 درصد میزان مالکیت مدیریتی بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارد. با توجه به یافته تحقیق درمورد درصد مالکیت مالکیت مدیریتی می‌توان بیان نمود که با افزایش درصد سهام در اختیار اعضاء هیئت مدیره، قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران شرکت با افزایش می‌یابد. این نتیجه نشانگر این مطلب می‌باشد که با افزایش درصد مالکیت سهام توسط مدیران ارشد شرکت (اعضاء هیئت مدیره شرکت) در شرکت‌هایی که عمده سهامداران آن همان اعضای هیئت مدیره شرکت می‌باشند یا به بیانی دیگر شرکت‌هایی که اعضاء هیئت مدیره از میان سهامداران عمده شرکت انتخاب گردیده‌اند؛ از قابلیت پیش بینی سود بالاتری نیز برخوردار می‌باشند. این نشان می‌دهد مدیرانی که خود نیز مالک شرکت باشند، اهتمام وکوشش بیشتری را در جهت راهبری مناسب شرکت ودر نتیجه افزایش ارزش شرکت‌، مصروف خواهند داشت. نتايج تحقيق حاضر با نتايج تحقيقات تحقیق چنگ و کورتنی (2013) و کارمانو و وافیز (2010)  همسو می باشد.

فرضیه 7 در خصوص تاثیر درصد سهام شناورآزاد بر قابلیت پیش بینی سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطرح و بررسی گردید. نتایج تحقیق نشان داد درصد سهام شناورآزاد بر قابلیت پیش بینی سود تاثیر دارد یعنی با افزایش درصد سهام شناورآزاد، قابلیت پیش‌بینی سود بهبود می‌یابد. به عبارت دیگر، با توجه به رد فرض صفر، در سطح اطمینان 95 درصد سهام شناورآزاد بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارد. سهم شناور آزاد، بخشی از سهام آن شرکت است که دارندگان آن آماده عرضه و فروش آن سهام می‌باشند، و قصد ندارند با حفظ آن قسمت از سهام، در مدیریت شرکت مشارکت نمایند. اگر شرکتی نسبت سهام شناورآزاد بيشتري داشته باشد، امكان دستكاري قيمت آن كمتر مي شود زيرا حجم منابعي كه براي دستكاري آن لازم است، خيلي زياد بوده و همچنين براي اين سهام نمي توان شايعه درست كرد، مردم را گيج كرد و توهم ايجاد نمود كه قيمت اين سهم افزايش می يابد و بعد سهم را فروخت و از بازار بيرون آمد. اما شركتي كه كوچك است و سهم شناورآزاد آن كم می باشد، به سادگي دچار دستكاري قيمت مي شود.

به طور كلي سهام كل يك شركت به سه بخش اصلي قابل تقسيم است:

درصدي از سهام عمده يك شركت ممكن است در اختيار يك يا دو سهامدار عمده باشد كه سياست اين سهامداران بر مبناي نگهداري و مديريت بلندمدت بر شركت است.

درصدي از سهام شركتها در اختيار سهامداران عمده يا حقوقي است اما در صورت رسيدن قيمت سهم به سطحي خاص از قيمت سهامدار آمادگي عرضه سهم را دارد.

معمولا درصد خاصي از سهم نيز در اختيار سهامداران حقيقي و جزء است كه اصلي ترين بازيگران عرضه و تقاضا براي يك سهم هستند.

منظور از سهام شناور ، ‌مقدار سهامي است كه در اختيار دو گروه دوم و سوم است. طبق نظر سازمان بورس اوراق بهادار و بر اساس استانداردهاي بين المللي، حد منطقي براي سهام شناور يك شركت كه قابليت قرار گرفتن سهم در روند طبيعي عرضه و تقاضا را داشته باشد،‌ 20 درصداست. به عبارت ديگر اگر سهامداران عمده يك شركت حاضر نباشند كه 20 درصد از سهام خود را در بازار عرضه نمايند، ‌اصولا دليلي براي ادامه حضور در بازار اوراق بهادار ندارند. ناگفته نماند كه طبق آخرين اطلاعيه بورس كليه شركتها بر اساس آيين نامه پذيرش شركتها در بورس به مدت 2 سال فرصت دارند تا حداقل 20 از سهام خود را شناور سازند.

شركتهايي كه سهام شناور آنها پايين است به دو گروه تقسيم مي شوند :

الف ) شركتهاي بزرگ : كه در صورت وجود مقدار متناسبي از سهم شناور آنها در بازار، امكان دستكاري قيمت آنها توسط سهامداران عمده كاهش يافته و عرضه و تقاضا توسط سهامداران حقيقي و جزء ، روند قيمتي سهم را تعيين خواهد نمود.

ب ) شركتهاي كوچك : كه در اين شركتها حتي در صورت بالا بودن سهام شناور آنها ، به دليل حجم مبناي پايين آنها ، امكان سفته بازي و دستكاري در قيمت آنها بسيار زياد خواهد بود.

البته ميزان بالاي سهام شناور يك شركت نيز چندان جالب نخواهد بود و سهم را عملا در حالت بدون متولي خاص و عدم حمايت و رهبري توسط سهامداران عمده قرار خواهد داد. نتايج تحقيق حاضر با نتايج تحقيقات تحقيق اسکینر (1994) و بیور و همکاران (1987) همسو می باشد.

[1] . Gul and Tsui

[2] . Dalton

5-4-1- پیشنهادهای کاربردی

شواهد به دست آمده نشان مي دهند كه استقلال هیات مدیره، اندازه هیات مدیره، استقلال کمیته حسابرسی، درصد مالکیت مدیریتی و سهام شناور شرکت بر قابلیت پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر معناداري دارند. نتايج تحقيق حاضر نشان مي­دهد، امكان بهره‌گيري از روش­هاي كمّی براي پردازش اطلاعات حسابداري و آماده­سازي آنها براي تصميم­گيري وجود دارد. شناخت علمي چگونگي پیش بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران شركت­ها، فرصتي براي جايگزين نمودن تحليل­هاي علمي به جاي يافته­هاي ذهني است كه نبايد مورد بي­توجهي قرار گيرد. تصميم­گيري فرصت مناسب و نادري است كه سرمايه­گذار را قادر مي­سازد تا از سرمايه خويش بهتر بهره­برداري كند، و با شناخت راه­كارها، منابع خود را به نحو مناسب­تري تخصيص دهد. صورت­هاي مالي كه حاوي اطلاعاتي در مورد عملکرد مالی است، مي­تواند براي يك سرمايه­گذار يا تحليل­گر مسائل مالي بسيار مفيد باشد، تا درباره آينده يك موسسه و وضعيت سودآوري آن قضاوت نمايد. لذا تصميم­گيري كه بر مبناي يافته­هاي علمي استوار باشد مي­تواند بسيار مفيد باشد و مورد استفاده قرار گيرد. در اين خصوص اقداماتي، از جمله موارد زير مي­تواند فرهنگ تصميم­گيري بر مبناي معرفت علمي را گسترش دهد. با عنايت به نتایج تحقيق، پيشنهادهاي زير ارايه مي گردد:

نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه متغيرهاي ساختار حاکمیت مي توانند نقش مهمي را در قابلیت پیش‌بینی سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران شركت ايفا كنند. با عنايت به اينكه لزوم توجه به مكانيسم‌هاي راهبري شركتي در آيين نامه نظام راهبري شركتي بورس تهران نيز مورد تاكيد قرار گرفته است، لذا لازم است دولت و شركتها با دركي صحيح از مقوله راهبري شركتي، نسبت به ايجاد يك ساختار مالكيت مناسب كه منجر به بهبود عملكرد آنها خواهد شد، اقدام كنند.

همانگونه که نتایج پژوهش نشان داد متغیر های ساختار مالکیت و ساختار حاکمیت در پیش بینی بینی سود موثر هستند بنابراین به تصمیم گیرندگان بازار سرمایه و تحلیل گران مالی توصیه میشود در پیش بینی سود شرکتها نقش این متغیرها در مدلها در نظر بگیرند.

ازجمله نتایج قابل توجه تحقیق تاثیر مثبت استقلال هیات مدیره بر قابلیت پیش بینی سود بود بنابراین مجامع عمومی صاحبان سهام توصیه میشود از انتخاب اعضای هیات مدیره توجه بشتری معطوف داشته و سعی بر انتخاب مدیران غیر موظف بیشتری داشته باشند.

همچنین استقلال کمیته حسابرسی تاثیر مثبت برقابلیت پیش بینی سود داشت که این موضوع نیز باید مورد توجه شرکتها و تحلیل گران قرارگیرد.

علیرغم انتظار تئوریک درصد مالکیت سرمایه گذاران نهادی بر قابلبت پیش بینی سود بی تاثیر بود در این راستا به سرمایه داران نهادی توصیه می­گردد در اعمال نقش نظارتی خود اهتمام بیشتری داشته باشند که این امر می ­تواند سبب حفظ حقوق خود آنها و سایرذی نفعان گردد.

همانطور که نتایج نشان داد اندازه هیات مدیره و سهام شناور آزاد نیز آثار مثبت بر قابلیت پیش بینی سود داشتند.در این راستا توصیه می­ شود شرکتها در بکارگیری اعضای بیشتر در هیات مدیره با تاکید بر مدیران غیر موظف وهمچنین توسعه نسبی سهام شناور آزاد اهتمام ورزند.

 

5-4-2- پیشنهادات برای انجام تحقیقات آتی

به منظور تکمیل و ادامه روند تحقیق حاضر مواردی به شرح ذیل جهت انجام تحقیقات آتی پیشنهاد می‌گردد:

• تهيه برنامه­هاي رايانه­اي مبتني بر مدل­هاي آماري براي پيش­بيني سودهاي آتي بر اساس اجزاي سودهاي گذشته و در اختيارگذاشتن آن براي كليه كساني كه خواهان بهره­گيري از اين نوع مدل­هاي پيشرفته براي پيش­بيني سود مي­باشند.
• ملزم نمودن شركت­هاي پذيرفته شده در بورس به ارائه به موقع و به هنگام اطلاعات و گزارش اطلاعات راجع به اجزاي مالکیت و حاکمیت به صورت مجزا در قالب گزارش­هاي رايانه­اي مدون شده و صورت­هاي مالي خلاصه شده كه به طور گسترده­اي مي­تواند در تصميم­گيري موثر باشد.
• در گزارش­هاي سالانه شركت­ها علاوه بر گزارش اقلام سود، جريان­هاي نقدي، ساختار مالکیت و حاکمیت و اقلام تعهدي دوره قبل، روند اين گروه اقلام براي دوره­هاي زماني 5 ساله، يعني دوره گزارش و چهار سال قبل از آن نيز گزارش گردد تا استفاده­كنندگان از صورت­هاي مالي و گزارشهاي تاريخي بتوانند در برازش مدل­هاي آماري از سري زماني مناسب­تري بهره­برداري و استفاده نمايند.
• به منظور تکمیل و افزایش کارایی تحقیق می توان عوامل دیگری همچون درجه نقد شوندگی اوراق بهادار کوتاه مدت را نیز مد نظر قرار داد.
• می توان این مدل را با مدل های دیگر از جمله مدل های مبتنی بر تئوری تصمیم گیری فازی نیز مقایسه کرد.
• استفاده از روش های آماری نظیر تجزیه و تحلیل عاملی به منظور انتخاب معیارهای ارزیابی عملکرد.
• استفاده از نظر خبرگان به منظور انعکاس بهتر که به نظر میرسد منجر به نتایج قابل اتکا می‌شود.
• استفاده از روش های برنامه ریزی چند هدفه به منظور بهینه سازی اهداف سرمایه‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان.
• بررسي عوامل مؤثر بر بر قابلیت پیش بینی سود براي متغيرهاي محدوديت هاي مالي، هزينه هاي نمايندگي، مخارج سرمايه اي، مخارج تحقيق و توسعه

 

5-4-3- سایر پیشنهادات

• پیشنهاد می گردد در مطالعات آتی از سایر فنون تصمیم گیری مانند TOPSIS وAHP فازی استفاده شود.
• پيشنهاد مي شود پژوهش مشابهي بر روي صندوقهاي سرمايه گذاري با نمونه آماري بيشتر نیز، صورت پذيرد تا امكان استفاده از مدل هاي پارامتريك كه قادر به تحليل دقيقتري هستند، ميسر گردد؛

 

5-5- محدودیت های تحقیق

انجام هر تحقیقی بدون شک با محدودیت هایی هر چند کوچک همراه می باشد. تحقیق حاضر نیز از این امر مستثنی نبوده و در طول زمان اجرای خود با محدودیت هایی مواجه گردیده است. در این تحقیق دسترسی به اطلاعات برخی شرکت ها به راحتی امکان پذیر نبود. محقق با مراجعه به مراکز گوناگون و آرشیو های اطلاعاتی بورس و شرکت های داده پرداز این مشکل را برطرف نمود. مراجعه به مراکز مختلف باعث اطمینان بیشتر از صحت اطلاعات موجود گردیده است. يکی از مهمترين محدوديت هايی که می تواند بر نتايج اين پژوهش موثر باشد، وقوع رکود و رونق در طی دوره مورد بررسی است. اين امر باعث تجربه نرخ های رشد متفاوت و پر نوسان توسط شرکت ها در بورس شده است.

منابع

• • جهانخاني ، علي ،صفاريان،امير.(1382). “واكنش بازار سهام نسبت به اعلان سود برآوردي هر سهم در بورس اوراق بهادار تهران."تحقيقات مالي، شماره 16

• • خالقي مقدم، حميد،بهراميان، محمود.(1382)"ميزان عدم صحت پيش بيني سود شركت ها در عرضه اوليه” فصلنامه مطالعات حسابداري، شماره 10و 11.
  • رجبی ( 1385 ) .بررسی تاثیر حاکمیت شرکتی برهزینه سرمایه شرکت .پایان نامه کارشناسی ارشد.دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران به راهنمایی دکترهاشم نیکومرام .

• ساربانها،محمدرضا،آشتاب ،علي.(1387) “شناسايي عوامل موثر بر خطاي پيش بيني سود شركت هاي جديد الورود به بورس اوراق بهادار تهران"پژوهشنامه علوم انساني و اجتماعي، شماره 28.
• سپاسی، سحر.( 1384 ). بررسی رابطه بین ارزشهاي فرهنگی با هموار سازي سود در شرکتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت،دانشگاه تهران.
• ستايش،محمدحسين.(1382)"مقايسه قدرت پيش بيني سود خالص و عملياتي"،مجله علوم اجتماعي انساني دانشگاه شيراز،شماره 2.
• سجادي سید حسین، زراءنژاد منصور و جعفري علیرضا ( 1388 )، ویژگیهاي غیرمالی موثر برکیفیت گزارشگري مالی در ایران؛ بررسیهاي حسابداري و حسابرسی، دوره 16 ، شماره 57 ، ازصفحه 51 تا 68
• سعیدي, علی ; شیري قهی, امیر ;. (1391). ساختار مالکیت و عملکرد شرکتها شواهدي از بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه بورس اوراق بهادار شمارة 18 , 172-153.
• شباهنگ، رضا( 1382 ) تئوری حسابداری، جلد اول ،چاپ دوم، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی سازمان حسابرسی
• شورورزي، محمد؛ مدرس،احمد؛ نیکو مرام، هاشم، 1387 ، استفاده از خصوصیات کیفی مفاهیمنظري گزارشگري مالی دردارزیابی کیفیت سود،پایان نامه دکتري، دانشگاه آزاد(واحد علوم تحقیقات)، دانشکده اقتصاد و مدیریت.
• علوی طبری،حسین و جلیلی، آرزو .سودمندی متغیر های بنیادی در پیش بینی رشد سود ، بررسی حسابداری و حسابرسی ،بهار 1385 ،شماره 13
• ماه آورپور،راضیه.( 1386 ). بررسی اثرات تمرکز مالکیت بر عملکرد شرکتهاي پذیرفته شده در بورساوراق بهادار، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته حسابداري، دانشگاه الزهرا، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد.
• مشایخ شهناز و اسماعیلی،مریم 1385 ، بررسی رابطه بین کیفیت سود و برخی از جنبه های اصول راهبردی در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران ، بررسی حسابداری و حسابرسی ، شماره 45
• ملکیان ،اسفندیارو احمدپور ،احمد1391 ،بررسی رابطه برخی از سازوکارهای حاکمیت شرکتی،حق الزحمه حسابداری و میزان مالکیت شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ،فصل نامه پژوهش های حسابداری مالی،شماره 14
• مهدوي، ابوالقاسم؛ میدري، احمد.( 1384 ). ساختار مالکیت و کارایی شرکتهاي فعال در بازار اوراق بهادار تهران،مجله تحقیقات اقتصادي، شماره 71 ، زمستان 1384 ، ص 103
• مهراني ،كاوه ،بهرامفر،نقي.(1383) “رابطه بين سود هرسهم تقسيمي و سرمايه گذاري در شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران” مجله بررسي هاي حسابداري شماره 36.
• میدري، احمد( 1381 ). سازگاري انواع حکمرانی شرکتی با اقتصاد ایران . رساله دکتري . دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران.
• نوروش،ایرج؛ کرمی، غلامرضا؛ وافی ثانی،جلال( 1388 ).بررسی رابطه سازوکارهاي نظام راهبري شرکت و هزینه هاي نمایندگی شر کتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
• هادوي، ع.، ( 1387 ). بررسی ارتباط بین کیفیت سود و برخی از جنبه هاي حاکمیت شرکتی درشرکتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاداسلامی بروجرد.
• هاشمی گوهر، محسن.( 1387 ). بررسی رابطه بین فرهنگ و طرز تلقی حسابداران در مورد هماهنگسازي استانداردهاي حسابداري بین المللی در ایران و تطبیق آن با کشورهاي آمریکا وکامرون، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران
• Baginski,sp.,Hessell .Jm ( ) “Determinants of management forecast precision “ the Accounting Review ,vol 72 (2)
• Beasley ,M .( 2006 ) “ An empirical analysis between the board of director composition and financial statement “ Accounting review ,vol 71
• Beaver W., R.Lambert and S.Ryan(1987) « the information content of security price: A second look» Journal of Accouning And Economics , vol 9.
• Beekes ,w and Brown .p.(2006) ,Do better government Australian firms make more informative disclosures? Gournal of business finance and Accounting vol 33
• Cheng ,E.and Courtenay ,s.(2013).Board composition , regulatory regime and voluntary disclosure ,”International of accounting ,vol 41
• Fama, E., and Jensen, M., (1983), “Separation of Ownership and Control", Journal of Law and Economics, Vol.: 26, Pp: 228-307.
• , and Titman S. (2007). “Returns to Buying Winners and Selling Losers Implications for Stock Market Efficiency”, Journal of Finance, 65-91.
• Kim, O., and R. E. Verrecchia, (1991)«Market Reaction to Anticipated Announcements»,Journal of Financial Economics,30.
• McCluskey, T., Burton, B. M., Power, D. M., & Sinclair, C. D. (2006).Evidence on the Irish stock market’s reaction to dividend announcements.Applied Financial Economics, 16(8), 617–628.
• Miller, M. H., & Modigliani, F. (1961).Dividend policy, growth, and the valuation of shares. Journal of Business, 34(4), 411–433.
• Miller, M., & Rock, K. (1985).Dividend policy under asymmetric information. Journal Finance, 40(4), 1031–1051.
• Na Suk kwon., (2002), “Ownership Structure and Firm Performance in Korea” University of Missouri- Columbia.
• Nassir, A. M., &Mohamad, S. (1993). The dividend and earnings behavior of firms on the Kuala Lumpur Stock Exchange.Pertanika: Journal of Social Science and Humanities, 1(2), 171–177.
• Nissim, D., &Ziv, A. (2001).Dividend changes and future profitability.Journal of Finance, 56(6), 2111–2133.
• Patell , James M. (1976)« Corporate Forecasts of Earnings Per Share and Stock Price Behavior» , Journal of Accounting Research , 14(2).
• Penman,S.H.(1980)«An empirical investigation of the voluntary disclosure of corporate earnings forecasts», Journal of Accounting Research 18(1).
• Penman,S.H.(2012)«An empirical investigation of the voluntary disclosure of corporate earnings forecasts», Journal of Accounting Research 18(1).
• Sinnakkannnu, J., & Nassir, A. M. (2007). The speed of share price adjustment to corporate announcements: A Bursa Malaysia experience on final dividend announcements. European Journal of Economics, finance and Administrative Science, 7, 7–21.
• Watts, R. (1973). The information contents of dividends. Journal of Business, 46(2), 191–211.
• Yip, P. P., Isa, M., Kester, G. W., & Lee, S. P. (2010). Share price reaction to dividend announcements and the interaction with earnings announcements in the Malaysian stock market. Asian Journal of Business and Accounting, 3(2), 101–120.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Abstract

Many researchers have provided the theoretical bases and empirical evidences related to the prediction ability of the earnings. In fact, accounting income is one of the measures frequently used for decision making of the investors. The most effective factor of stock price might be attributed to the prediction of the earning per share.

The present study aims to examine the impact of effective mechanisms of governance structure and ownership structure on the prediction ability of the earnings of the firms listed on the Tehran Stock Exchange. The findings of the study are presented to the users to help them in  making their investment decisions. This is an applied study using correlation descriptive method. Using multivariate regression technique and panel data, the data is analyzed and the hypotheses are tested. The sample is composed of 149 firms selected through filtering technique. A five year period covering the years from 2009 to 2013 is examined. The findings reveal that the board independence, board size, audit committee independence, the managerial ownership percentage and free floating stocks significantly impact the prediction ability of the earnings for the firms listed on the Tehran Stock Exchange. However, the number of the meetings of audit committee and the ownership percentage of the institutional investors have no significant impact on the stock returns’ volatility.

Keywords: Board Independence, Board Size, Independence of Audit Committee, Ownership Percentage of the Institutional Investors.

 

 

 

 

 

 

 

عمده تحقیقات اخیر در مورد مدیریت سود از اقلام تعهدی اختیاری (غیرنرمال) به عنوان ابزاری یاد کرده که مدیران به منظور اصلاح سود گزارش‌شده از آن استفاده نماید. از جمله این تکنیک‌ها، تغییر در فرایند عملیات شرکت به منظور دستکاری سود است؛ برای مثال شرکت می‌تواند سود را از طریق کاهش هزینه آگهی و تبلیغات و یا تحقیق و توسعه (بوشی، 1998)، همچنین از طریق فروش دارایی‌های که نیاز به نگهداریشان نیست (بارتف، 1993- پوتیراس، 2002)، همچنین از طریق تقلیل افراد ستادی و تجهیزات ضروری و… تقویت نماید. همه این فعالیت‌ها پرهزینه هستند و از طرف دیگر، اثر منفی بر جریانات نقدی آتی دارند، چنین دستکاری‌هایی ارزش شرکت را کاهش داده و نسبت به دستکاری حسابداری محض، هزینه بیشتری دارند. بنابراین انتظار می‌رود، قبل از این که مدیران به سایر روش‌های پرهزینه که باعث ایجاد تغییر در فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و عملیاتی خواهد شد، متوسل گردند از دستکاری اقلام تعهدی به عنوان اولین ابزار انتخابی، جهت مدیریت سود استفاده نمایند (پیسنل کی و یانگ 2000)[1] برخی ازتکنیک‌های مدیریت

سود تکنیک‌های واقعی[2] هستند که ازطریق زمان‌بندی رویدادهای مالی و یا شناسایی در صورت‌های مالی اتفاق می‌افتد. سایرتکنیک‌ها غیرواقعی[3] هستند و صرفا از طریق اصلاح سود به وسیله انتخاب رویه‌های حسابداری و یا تغییر طبقه‌بندی مؤلفه‌های سود در صورت سود (زیان) رخ می‌دهد.

 

2-4-1 مدیریت سود از طریق زمان‌بندی:

مدیران می‌توانند معاملات واقعی را، با توجه به قواعد حسابداری شناخت چنین رویدادهایی، چنان زمان‌بندی کنند که اثرشان بر سود خالص گزارش‌شده مطابق خواسته آن‌ ها گردد. به عنوان مثال مدیران می‌توانند حذف برخی دارایی‌های ثابت صرفا در دوره‌ای شناسایی نمایند که آن‌ ها تمایل دارند، سود گزارش‌شده را کم کنند. بارتف (1993) طی تحقیقی به این نتیجه رسید که، مدیران می‌توانند سود گزارش‌شده را از طریق زمان‌بندی شناسایی سود ناشی از واگذاری‌ها و یا دارایی‌های بلندمدت کنترل نمایند. از آنجایی که سود (زیان) ناشی از واگذاری، صرفا در دوره‌ای که دارایی به فروش می‌رسد، در سود (زیان) گزارش می‌گردد، برای مدیران این فرصت فراهم می‌شود تا سود را از طریق زمان‌بندی فروش دارایی‌ها، دستکاری نمایند. بارتف در تحقیقاتش بر الگویی از مدیریت سود که به منظور دستیابی به روند هموار شده‌ای از سود طی زمان و اجتناب از قصور در قراردادهای استقراض صورت می‌گیرد، تمرکز نمود.

به علت قابلیت انعطاف‌پذیری ذاتی که در برخی از استانداردهای حسابداری و نحوه به کارگیری آن‌ ها وجود دارد، مدیران این فرصت را دارند تا از میان مجموعه‌ای از رویه‌های حسابداری، روش یا روش‌هایی را انتخاب نمایند تا به سطح مطلوب سود برسند. بیتی ووبر (2003) نشان دادند که اعتباردهندگان بانکی تمایل به ایجاد تغییرات حسابداری مبتنی‌بر افزایش سود به منظور کاهش اثر محدودیت‌های این بدهی‌ها دارند. فیلدز و همکاران در سال 2001، انتخاب‌های حسابداری را در سه گروه طبقه‌بندی کرده‌اند.

طبقه اول انتخاب‌های حسابداری که ناشی از وجود هزینه‌های نمایندگی و در غیاب کامل است. در این طبقه، هدف انتخاب‌های حسابداری (هدف از انتخاب یک رویه از میان یک مجموعه‌ای از رویه‌های پذیرفته‌شده) تأثیر گذاردن بر آرایش قراردادی مثل طرح‌های پاداش و قراردادهای بدهی شرکت است. طبقه دوم، انتخاب‌های حسابداری ناشی از نامتقارنی اطلاعات و تلاش برای تأثیر گذاردن بر قیمت‌های سهام می‌باشد. طبقه سوم از انتخاب‌های حسابداری به طبقه اول انتخاب‌های حسابداری که ناشی از وجود هزینه‌های نمایندگی و در غیاب کامل است. در این طبقه، هدف انتخاب‌های حسابداری (هدف از انتخاب

یک رویه از میان یک مجموعه‌ای از رویه‌های پذیرفته‌شده) تأثیر گذاردن بر آرایش قراردادی مثل طرح‌های پاداش و قراردادهای بدهی شرکت است. طبقه دوم، انتخاب‌های حسابداری ناشی از نامتقارنی اطلاعات و تلاش برای تأثیر گذاردن بر قیمت‌های سهام می‌باشد. طبقه سوم از انتخاب‌های حسابداری به منظور تأثیر گذاشتن بر انتظارات بخش‌های برون‌سازمانی غیر از مالکان شرکت مثل نظام مالیاتی، قانون‌گذاران دولتی یا اتحادیه‌های کارگری باشد. مثالی از حوزه حسابداری که چنین انعطاف‌پذیری را فراهم می‌آورد، حسابداری استهلاک و حسابداری موجودی‌ها می‌باشد. به عنوان نمونه دوپچ و پینکوس (1988) مطالعه‌ای بر روی شرکت‌هایی که از روش اولین صادره از اولین وارده و یا از روش اولین صادره از آخرین وارده در درازمدت استفاده کرده‌اند و یا از یک رویه به رویه دیگر تغییر روش داده‌اند، انجام دادند، نتایج تحقیقات آن‌ ها نشان می‌دهد که انتخاب رویه حسابداری خاص در موجودی کالا، به منظور افزایش ذخیره مالیاتی طراحی می‌شود.

علاوه بر تغییرات و انتخاب‌های حسابداری اختیاری، برخی از مطالعات به شواهدی دست یافتند که نشان می‌دهد، شرکت‌ها ممکن است برخی استانداردهای اجباری حسابداری را برای تحت تأثیر قرار دادن سودهای گزارش‌شده‌شان، زودتر از موقع به کار گیرند. نتیجه تحقیق ترومبلی (1989) نشان داد شرکت‌های کوچکتر علاقه زیادی به پذیرش زودهنگام SFAS 86، قبل از تاریخ مؤثر آن، نسبت به شرکت‌های بزرگتر دارند[4]. ترومبلی از هزینه‌های سیاسی کمتر شرکت‌های کوچک، برای توجیه پذیرش زودهنگام چنین استانداردهای حسابداری که مبتنی‌بر افزایش سود است، نام می‌برد.

 

2-4-2 مدیریت سود از طریق طبقه‌بندی:

صورتحساب سود و زیان شامل مؤلفه‌های مختلفی از طریق قبل از سود خالص است. از آن جایی که بسیاری از سرمایه‌گذاران و کاربران صورت‌های مالی برای سود عادی یا عملیاتی قبل از اقلام غیرمترقبه قابل قبول است. برای مدیریت مؤلفه‌های عملیاتی سود نسبت به سود خالص به اهداف موردنظر می‌توانند از آن استفاده کنند و اقلام غیرتکراری به بخش عادی و غیرعادی سود است.

از آن جایی که اقلام تعهدی حسابداری به ویژه بخش غیرعادی یا اجباری‌اند. در بسیاری از ابزارهای فوق در مورد مدیریت سود را در خود جای می‌دهد و از طرف دیگر به علت قابلیت مقایسه با اکثر تحقیقات اخیر در مورد مدیریت سود، در این تحقیق غیر از اقلام سهامی به عنوان نماینده مدیریت سود استفاده شده است.

2-6 اندازه‌گیری مدیریت سود:

از آن جایی که مدیریت سود به طور مستقیم قابل اندازه‌گیری نیست. چندین روش را برای تقریب بالقوه آن ارائه می‌دهد. این روش‌ها شامل روش اقلام تعهدی اختیاری، روش اقلام تعهدی خاص، روش کل اقلام تعهدی، روش تغییرات حسابداری و روش تعهدی.

[1] Board and earnings management:Do outside Directors Abnormal Accruals?Journal of & accounting 32(7) & (8) september/ octoner2005 pp 1318- 1320

[2] real

[3] no real

[4] - SFAS86 اجازه می‌دهد که برخی هزینه توسعه نرم‌افزاری را به عنوان هزینه سرمایه‌ای محسوب کرده و آن را مستهلک نمایند.