مدل مورد استفاده در این پژوهش، مدل رگرسیون خطی چندگانه به شرح زیر است:

 

ETR_i,t = α₀ + β₁SIZE_i,t + β₂LEVERAGE_i,t + β₃ TOBIN’S Q_i.t + β₄ INVINT_i,t + β₅ CINT_i,t + β₆ LIFE_i,t + β₇ INDUSTRY_i,t + β₈ INSTOWNER_i,t + β₉ ROA_i,t + β₁₀ OL_i,t + ε

 

که در این مدل:

ETR_i,t: نرخ موثر مالیاتی شرکت i در سال t و متغیر وابسته تحقیق می باشد.

SIZE_i,t : بیانگر اندازه شرکتi در سال t می باشد.

LEVERAGE_i,t : اهرم مالی شرکت i در سال t می باشد.

TOBIN’S Q _i.t : نشانگر فرصت رشد شرکت i در سال t می باشد.

INVINT_i,t : شدت سرمایه گذاری در موجودی کالا برای شرکت i در سال t می باشد. CINT_i,t : بیانگر شدت سرمایه گذاری در دارایی های ثابت برای شرکت i در سال t می باشد.

LIFE_i,t : سابقه شرکت i در سال t  را نشان می دهد.

INDUSTRY_i,t : بیانگر نوع صنعت شرکت i در سال t می باشد.

INSTOWNER_i,t : درصد سهام شرکت i در سال t را نشان می دهد که در تملک سهامداران نهادی می باشد.

ROA_i,t : بیانگر بازده دارایی های شرکت i در سال t و متغیر کنترلی اول می باشد.

OL_i,t : یک متغیر مجازی و متغیر کنترلی دوم می باشد و چنانچه شرکت i  در سال t زیان عملیاتی داشته باشد عدد 1 و در غیر این صورت عدد صفر می گیرد.

 

. روش تجزيه و تحليل داده­ ها

در تجزيه و تحليل داده­ ها دو بعد قابل تصور است، بعد کمي و بعد کيفي. بعد کمي محاسبات آماري خاص است و بعد کيفي، تجزيه و تحليل و استنتاج بر روي محاسبات آماري و تعميم نتايج نمونه به جامعه آماري است. در اين پژوهش از روش­هاي آمار توصيفي و استنباطي استفاده شده است. همچنين در اين تحقيق از روش همبستگي رگرسيوني براي آزمون فرضيه­ها استفاده شده است و به دليل اينکه متغيرهاي مستقل در مدل بيشتر از يک متغير مستقل است، بنابراين از رگرسيون خطي چندمتغيره استفاده شده است.

 

. روش گردآوري داده­ ها

اطلاعات و داده­هاي مورد نياز براي انجام اين تحقيق بر حسب نوع آنها از منابع مختلفي گردآوري شده است. اطلاعات مربوط به ادبيات تحقيق و مباحث نظري از منابع کتابخانه­اي و پايگاه­هاي علمي و مقالات خارجي و داخلي جمع­آوري شد. داده هاي آماری مورد نياز براي انجام اين تحقيق عموماً با بهره گرفتن از نرم افزارهای ره‌آورد نوین و تدبیر و صورت­هاي مالي شرکت­ها بدست آمد.

. روش­هاي آماري مورد استفاده

در اين تحقيق، ابتدا نمونه­ آماري از بين جامعه­ آماري شركت­هاي پذيرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار تهران، بر اساس شرايط و ويژگي­هايي كه در بخش جامعه و نمونه آماري ذكر شد، انتخاب گرديده و سپس به منظور محاسبات مربوط به فرضيات و آزمون آن ها از نرم افزارهاي Excel، SPSS18 و EVIEWS6 استفاده شد. در اين پژوهش روش­هاي آماري شامل آمار توصيفي، رگرسيون، همبستگي، آزمون اف (F.test) برای معنادار بودن یا نبودن رگرسیون، آزمون تي (T.test) برای معنادار بودن یا نبودن ضرایب متغیرها، آزمون چاو جهت تعیین نوع داده ها از لحاظ ترکیبی و پانل بودن، آزمون هاسمن به منظور انتخاب بین دو روش اثرات تصادفی و اثرات ثابت، آزمون تورم واریانس جهت بررسی میزان هم خطی بین متغیرهای مستقل، آزمون هادری در راستای بررسی مانایی متغیرهای تحقیق و از آزمون دوربين- واتسون که نشان­دهنده­ی وجود یا عدم وجود مشکل خودهمبستگی بین متغیرهای اصلی و جزء اخلال می باشد، استفاده می­ شود.

 

سازمان بهداشت جهاني[1] (1947 ) سلامت را چنين تعريف مي كند :

« سلامت عبارت است از حالت بهزيستي كامل جسماني ، رواني و اجتماعي و نه فقط فقدان بيماري يا ناتواني » . دان (1967، نقل از ادلين[2] و همكاران ، 1999 ) سلامت را يك روش كنش وري وحدت يافتهاي مي داند كه هدفش به حداكثر رساندن توان فرد است . به نظر وي سلامت مستلزم اين است كه فرد طيف تعادل و جهت يا مسير هدفمند را با محيط ، يعني جايي كه در آن كنش وري خود را آشكار مي سازد ، نگه دارد (بزنز ،

اشتاين هاردت ،1997 ). همچنين لارسون ( 1996 ، نقل از كي يس ،1998 ) عقيده دارد ، سلامت عبارت است از فقدان وضعيت و احساسات منفي كه نتيجه آن سازگاري و تطابق با دنياي خطرناك است (بابا پور خير الدين ، 1381 ).

2-2- ابعاد سلامت

دانشمندان معتقدند كه سلامت داراي ابعادي به شرح زير مي باشد:

- سلامت جسماني : عبارت است از سلامت بدن ، كه اين سلامت از طريق تغذيه صحيح ، ورزش منظم ،اجتناب از عادات مضر ، آگاهي يافتن و احساس مسئوليت در قبال سلامت و تندرستي ، بدنبال مراقبت هاي پزشكي بودن در صورت نياز و شركت كردن

 

در فعاليت هايي كه به پيشگيري از بيماري كمك مي كند ،محقق ميشود.

 

- سلامت اجتماعي : يعني توانايي انجام مؤثر و كارآمد نقشهاي اجتماعي بدون آسيب رساندن به ديگران . سلامت اجتماعي در واقع همان ارزيابي شرايط و كارفرد در جامعه است ( ادلين و همكاران ، 1999)

- سلامت هيجاني :اين بعد از سلامت به فهم هيجان ها و شيوه صحيح مقابله با مشكلات روزمره زندگي و چگونگي تحمل كردن تنيدگي ، اشاره مي كند (همان منبع ). سلامت هيجاني به صورت دارا بودن « هويت از خود ايمن » و حس «توجه به خود مثبت » تعريف شده است .اين دو خصيصه ، جنبه هايي از « حرمت خود » مي باشند . حرمت خود مؤلفه اصلي سلامت هيجاني است ( ديه نر 1984 ، نقل از بزنر و اشتاين هاردت ، 1997 ).

- سلامت عقلاني : سلامت عقلاني يعني داشتن ذهن باز به عقايد و مفاهيم جديد .

به عبارتي ، سلامت  عقلاني عبارت است از فهم اين نكته كه شخص بطور باطني داراي انرژي لازم و مناسب براي انجام فعاليت هاي عقلاني مي باشد . محققان معتقدند

كه فعاليت هاي عقلاني بسيار زياد يا بسيار كم تأثير منفي برسلامت مي گذارند( سوئد فند، 1979 ؛آرونسون ،1989 غ آنتونوفسكي ، 1988 ؛ نقل ازبزنز ، اشتاين هاردت ، 1997 ).

- سلامت معنوي : به نظر ادلين و همكاران (1999 ) سلامت معنوي يعني « حالت تعادل و نظم فرد با خود و ديگران و توانايي موازنه ساختن بين نياز هاي دروني با خواسته ها و تقاضاي بيروني » . اليسون (1983) سلامت معنوي را «نيروي يكپارچه بين ذهن و بدن »

و گرين برگ (1986 ) آنرا «عقيده به يك نيروي وحدت بخش » مي دانند. برخي از مؤلفان ديگر  سلامت معنوي را «ادراك مثبت از معني و هدف زندگي  » مي دانند (آردل ،1986 ؛ كراس و همكاران ، 1992 ،چپمن ، 1986 ؛ نقل از بزنر ، اشتاين هارت ،1997 ).

[1] -World Health Organization

[2] -Edlin , G.

مفهوم سلامت روان به شكلي مداوم در حال تغغير است (ربر ، 1995 ؛ نقل از ناصري و نيك پور ، 1383 ) و مؤلفان مختلف تعاريف متفاوتي از سلامت روان شناختي ارائه كرده اند . اين تنوع در تعاريف مي تواند ناشي از تفاوت رويكردهاي مختلف درروانشناسي واعتقاد متفاوت مؤلفان نسبت به مؤلفه هاي مختلفي كه در ارتباط با سلامت روانشناختي وجود دارد و در برخي مواقع بواسطة نتايجي كه از پاره اي بررسي ها به دست آيد ، باشد .

برخي از مؤلفان معتقدند كه سلامت روانشناختي يعني «ادراك مثبت فرد از رويدادها و شرايط زندگي ». اين تعريف به يك منبع رواني با نام خوش بيني ارثي اشاره مي كند

( شي ير ، كارور ، 1985 ؛ نقل از بزنر ، اشتاين هاردت 1997 ) . فردي كه به طور ارثي خوش بين است عقيده دارد كه هر موقعيت و وضعيتي سر انجام نتيجه مثبتي خواهد داشت . نتايج تحقيقات مختلف نشان داده است كه خوش بيني با سخت سري ، سلامت عمومي (سويتمن و همكاران ،1993 ، نقل از همان منبع ) ، شادي ، كيفيت ارزيابي زندگي رابطة مثبت داشته و با اضطراب ، شيوه مقابله اي اجتنابي و ابعاد پريشاني رابطة

منفي دارد (كارور ، 1993 ، نقل از همان منبع ).

برخي از مؤلفان هم سلامت روانشناختي را مترادف با شادي و خشنودي از زندگي در نظر گرفته اند . به نظر اين افراد ، سلامت روانشناختي يعني تعادل بين هيجان مثبت و منفي (ديه نو ، لارسن ، 1993 ، نقل از رايف و كي يس 1995 ).

كرسيني (1999) سلامت روانشناختي را حالت ذهني مي داند كه احساس رضايت هيجاني ، رهايي نسبي از اضطراب و ديگر علائم ناتوان كننده ، توانايي ايجاد ارتباطات سازنده از ويژگي هاي عمده آن است (كرسيني ،1999، نقل از ناصري و نيك پور1383.

به طور كاي مؤلفان و نظريه پردازان مختلف هر كدام براساس مفاهيم نظري خود مطالبي را در مورد سلامت روانشناختي مطرح  كرده اند . براي مثال تمايلات اوليه زندگي در نظريه بوهلر(1935 ) ، مراحل رواني – اجتماعي در نظرية اريكسون (1959)

تغييرات شخصيت در نظرية نيوگارتن (1973 )، همگي سلامت روان شناختي را به منزله گذرگاه تحول در چرخة زندگي متصور شده اند . به علاوه ، مفهوم خود شكوفايي در نظريه مازلو (1968 ) ، صورت بندي باليدگي در نظر آلپورت (1961 ) ، تصوير شخصي كاملاًً كار آمد در نظريه راجرز (1961 )و تبيين فرديت گرايي در نظريه يونگ (1933)، سلامت روانشناختي را از ديد باليني نگريسته اند (رايف ،كي يس ،1995 ).ويسينگ و همكاران (1994) در تعريف و تبيين سلامت روان شناختي ، يك عامل كلي را معين كره اند كه طريق حس تعليق به زندگي ، تعادل عاطفي و رضايت خاطر كلي از زندگي به صورت خود سنجي مشخص و اندازه گيري مي شود . آنها عنوان نمودند كه سلامت روان شناختي يك سازه و پديد ه چند بعدي است كه داراي خصيصه هايي مي باشد كه اين خصيصه ها  در حالت سلامت روان شناختي واجدحالات خاصي به شرح زير مي باشند:

- عاطفه : احساسات مثبت بر احساسات منفي غلبه مي كند .

- شناخت : زندگي قابل درك و قابل كنترل شده و رضايت كلي از زندگي تجربه

مي شود .

- رفتار: وجود تجربه عمل ، علاقه به كار و فعاليت و مبارزه طلبي بدون اجتناب از مشكلات محرز است .

- خود پنداشت : احساس خود ارزشمندي و توانايي اثبات وجود خود به منصه ظهور مي رسد .

- روابط بين شخصي : افراد از ديگران حمايت دريافت مي كنند ، به ديگران اعتماد دارند و از مصا حبت ها و احساساتشان لذت مي برند (ويسينگ و همكاران ، 1994 ؛ نقل از نقل از بابا پور خير الدين ،1381 ).

همچنين رايف و همكاران (1997 ، به نقل از ويسينگ ، فوري ، 2000 ) ، يك الگوي چند بعدي از سلامت روان شناختي را مفهوم سازي و عملياتي كرده اند . در اين الگو سلامت روانشناختي داراي ماهيت مثبت در عملكرد مي باشد كه متشكل از عناصر مختلفي است ،

اين عناصر عبارتند از :

- پذيرش خود : نگرش مثبت به خود ، شناخت جنبه هاي مختلف خود كه مي تواند

مثبت يا منفي باشد ، احساس مثبت درباره گذشته خود .

- رابطة مثبت با ديگران : داشتن رابطه گرم ، رضايت بخش و توأم با اعتماد با ديگران،

توجه به سلامت و خشنودي ديگران ، احساس همدردي قوي با ساير افراد .

- خود پيروي : مستقل و خود مختار بودن . توانايي مقاومت در برابر فشارهاي اجتماعي ، توانايي تنظيم رفتار از درون و ارزيابي خود بوسيله معيارهاي شخصي .

- غلبه برمحيط : داشتن حس غلبه و برتري برمحيط ، مهار  كردن آراية پيچيده اي از فعاليت هاي بيروني ، استفاده مؤثر بردن از فرصت هاي به عمل آمده ، توانايي انتخاب يا ايجاد زمينه هاي مناسب براي نبازها و ارزشهاي شخصي .

- هدفمندي در زندگي : داشتن هدف و جهت در زندگي ، معني دادن به زندگي در حال و گذشته ، داشتن عقيده و باروري كه به زندگي هدف مي دهد .

- رشد شخصي : احساس رشد ممتد داشتن  ، خود را در حال رشد و تحول ديدن ، گشاده رو بودن براي تجارب جديد ، داشتن حس تشخيص توان بالقوه خود (باباپور

خير الدين و همكاران ، 1382 )

صرف نظر از ديدگاه ها و تعاريف مختلف دربارة سلامت روان ، عوامل متعددي مي توانند تأثير مثبت يا منفي برآن داشته باشند ، از بين اين عوامل مي توان به تأثير آموزش مهارت هاي زندگي در سلامت روانشناختي افراد اشاره كرد ، كه نقش مهارت هاي ارتباطي به عنوان يكي از زير مجموعه هاي اين مهارتها در اين پژوهش  مورد بررسي قرار گرفته است .بي شك يكي از نشانه هاي سلامت رواني ، و جود روابط بين فردي مثبت و مؤثر است . روابط گرم و صميمي با انسان هاي ديگر منبع ايمني ، اعتماد ، راحتي و آسايش افراد است و به هنگام رويارويي با مشكلات و در مواقع سخت زندگي ، عانلي كه بيشترين كمك را به فرد خواهد كرد ، توانايي ها و مهارت هاي او خواهد بود .

مفهوم سلامت روان به شكلي مداوم در حال تغغير است (ربر ، 1995 ؛ نقل از ناصري و نيك پور ، 1383 ) و مؤلفان مختلف تعاريف متفاوتي از سلامت روان شناختي ارائه كرده اند . اين تنوع در تعاريف مي تواند ناشي از تفاوت رويكردهاي مختلف درروانشناسي واعتقاد متفاوت مؤلفان نسبت به مؤلفه هاي مختلفي كه در ارتباط با سلامت روانشناختي وجود دارد و در برخي مواقع بواسطة نتايجي كه از پاره اي بررسي ها به دست آيد ، باشد .

برخي از مؤلفان معتقدند كه سلامت روانشناختي يعني «ادراك مثبت فرد از رويدادها و شرايط زندگي ». اين تعريف به يك منبع رواني با نام خوش بيني ارثي اشاره مي كند

( شي ير ، كارور ، 1985 ؛ نقل از بزنر ، اشتاين هاردت 1997 ) . فردي كه به طور ارثي خوش بين است عقيده دارد كه هر موقعيت و وضعيتي سر انجام نتيجه مثبتي خواهد داشت . نتايج تحقيقات مختلف نشان داده است كه خوش بيني با سخت سري ، سلامت عمومي (سويتمن و همكاران ،1993 ، نقل از همان منبع ) ، شادي ، كيفيت ارزيابي زندگي رابطة مثبت داشته و با اضطراب ، شيوه مقابله اي اجتنابي و ابعاد پريشاني رابطة

منفي دارد (كارور ، 1993 ، نقل از همان منبع ).

برخي از مؤلفان هم سلامت روانشناختي را مترادف با شادي و خشنودي از زندگي در نظر گرفته اند . به نظر اين افراد ، سلامت روانشناختي يعني تعادل بين هيجان مثبت و منفي (ديه نو ، لارسن ، 1993 ، نقل از رايف و كي يس 1995 ).

كرسيني (1999) سلامت روانشناختي را حالت ذهني مي داند كه احساس رضايت هيجاني ، رهايي نسبي از اضطراب و ديگر علائم ناتوان كننده ، توانايي ايجاد ارتباطات سازنده از ويژگي هاي عمده آن است (كرسيني ،1999، نقل از ناصري و نيك پور1383.

به طور كاي مؤلفان و نظريه پردازان مختلف هر كدام براساس مفاهيم نظري خود مطالبي را در مورد سلامت روانشناختي مطرح  كرده اند . براي مثال تمايلات اوليه زندگي در نظريه بوهلر(1935 ) ، مراحل رواني – اجتماعي در نظرية اريكسون (1959)

تغييرات شخصيت در نظرية نيوگارتن (1973 )، همگي سلامت روان شناختي را به منزله گذرگاه تحول در چرخة زندگي متصور شده اند . به علاوه ، مفهوم خود شكوفايي در نظريه مازلو (1968 ) ، صورت بندي باليدگي در نظر آلپورت (1961 ) ، تصوير شخصي كاملاًً كار آمد در نظريه راجرز (1961 )و تبيين فرديت گرايي در نظريه يونگ (1933)، سلامت روانشناختي را از ديد باليني نگريسته اند (رايف ،كي يس ،1995 ).ويسينگ و همكاران (1994) در تعريف و تبيين سلامت روان شناختي ، يك عامل كلي را معين كره اند كه طريق حس تعليق به زندگي ، تعادل عاطفي و رضايت خاطر كلي از زندگي به صورت خود سنجي مشخص و اندازه گيري مي شود . آنها عنوان نمودند كه سلامت روان شناختي يك سازه و پديد ه چند بعدي است كه داراي خصيصه هايي مي باشد كه اين خصيصه ها  در حالت سلامت روان شناختي واجدحالات خاصي به شرح زير مي باشند:

- عاطفه : احساسات مثبت بر احساسات منفي غلبه مي كند .

- شناخت : زندگي قابل درك و قابل كنترل شده و رضايت كلي از زندگي تجربه

مي شود .

- رفتار: وجود تجربه عمل ، علاقه به كار و فعاليت و مبارزه طلبي بدون اجتناب از مشكلات محرز است .

- خود پنداشت : احساس خود ارزشمندي و توانايي اثبات وجود خود به منصه ظهور مي رسد .

- روابط بين شخصي : افراد از ديگران حمايت دريافت مي كنند ، به ديگران اعتماد دارند و از مصا حبت ها و احساساتشان لذت مي برند (ويسينگ و همكاران ، 1994 ؛ نقل از نقل از بابا پور خير الدين ،1381 ).

همچنين رايف و همكاران (1997 ، به نقل از ويسينگ ، فوري ، 2000 ) ، يك الگوي چند بعدي از سلامت روان شناختي را مفهوم سازي و عملياتي كرده اند . در اين الگو سلامت روانشناختي داراي ماهيت مثبت در عملكرد مي باشد كه متشكل از عناصر مختلفي است ،

اين عناصر عبارتند از :

- پذيرش خود : نگرش مثبت به خود ، شناخت جنبه هاي مختلف خود كه مي تواند

مثبت يا منفي باشد ، احساس مثبت درباره گذشته خود .

- رابطة مثبت با ديگران : داشتن رابطه گرم ، رضايت بخش و توأم با اعتماد با ديگران،

توجه به سلامت و خشنودي ديگران ، احساس همدردي قوي با ساير افراد .

- خود پيروي : مستقل و خود مختار بودن . توانايي مقاومت در برابر فشارهاي اجتماعي ، توانايي تنظيم رفتار از درون و ارزيابي خود بوسيله معيارهاي شخصي .

- غلبه برمحيط : داشتن حس غلبه و برتري برمحيط ، مهار  كردن آراية پيچيده اي از فعاليت هاي بيروني ، استفاده مؤثر بردن از فرصت هاي به عمل آمده ، توانايي انتخاب يا ايجاد زمينه هاي مناسب براي نبازها و ارزشهاي شخصي .

- هدفمندي در زندگي : داشتن هدف و جهت در زندگي ، معني دادن به زندگي در حال و گذشته ، داشتن عقيده و باروري كه به زندگي هدف مي دهد .

- رشد شخصي : احساس رشد ممتد داشتن  ، خود را در حال رشد و تحول ديدن ، گشاده رو بودن براي تجارب جديد ، داشتن حس تشخيص توان بالقوه خود (باباپور

خير الدين و همكاران ، 1382 )

صرف نظر از ديدگاه ها و تعاريف مختلف دربارة سلامت روان ، عوامل متعددي مي توانند تأثير مثبت يا منفي برآن داشته باشند ، از بين اين عوامل مي توان به تأثير آموزش مهارت هاي زندگي در سلامت روانشناختي افراد اشاره كرد ، كه نقش مهارت هاي ارتباطي به عنوان يكي از زير مجموعه هاي اين مهارتها در اين پژوهش  مورد بررسي قرار گرفته است .بي شك يكي از نشانه هاي سلامت رواني ، و جود روابط بين فردي مثبت و مؤثر است . روابط گرم و صميمي با انسان هاي ديگر منبع ايمني ، اعتماد ، راحتي و آسايش افراد است و به هنگام رويارويي با مشكلات و در مواقع سخت زندگي ، عانلي كه بيشترين كمك را به فرد خواهد كرد ، توانايي ها و مهارت هاي او خواهد بود .

+

كسب مهارت هاي زندگي

همرا ه با تمرين

+

نگرش و ارزش هاي

مثبت

 

رفتار مثبت

 

 

پيشگيري از مشكلات و ارتقاي

بهداشت روان

بي شك مهارت هايي كه به مهارت هاي زندگي  موسومند ، بي شماري هستند و ماهيت و تعريف آن ها ، به نسب فرهنگ ها و موقعيت ها ، تغيير مي يابد . مهارت هاي ارتباطي به عنوان يكي از مهارت هاي زندگي مي باشند كه در سلامت روان شناختي افراد مؤثر است ، در اين پژوهش نيز اثر بخشي اين مهارت مورد ارزيابي قرار گرفته است .

ب) ارتباطات ارتباطي

ارتباطات انساني و روابط بين فردي مؤثر ، اساس و شالوده هويت و كمال انسان است و مبناي اوليه پيوند وي با ديگران را تشكيل مي دهد و موجب شكوفايي افراد و بهبود كيفيت روابط مي شوند (وود ، ترجمه فيروز بخت ، 1379 ) ، بسياري از اختلالات روانشناختي با نداشتن مهارت هاي اجتماعي و ارتباطي همراهند و كساني كه بدليل

انواع بيماري هاي رواني بستري شده اند كاستي هاي عمده اي در مهارت هاي ارتباطي نشان مي دهند (هارجي و همكاران ، ترجمه بيگي و فيروز بخت ، 1379 ).

براساس نتايج تحقيقات انجام يافته ، بهزيستي افراد به توانايي  آنها در همسويي با ديكران بستگي دارد ، ويلسون (1987) اظهار مي دارد كه مهمترين عامل مؤثر بر شاد كامي ، همانا ارتباط موفقيت آميز باديگران است . در بررسيهاي لونتال (1968) ، والد (1970 )،

روبنستاين و شيور ( 1982 ) معلوم شده است كه روابط خوب با سلامت رواني همبستگي دارد . بررسي هاي ويلنت (1977) ، شيور و روبنستاين (1979) ، كوهن و ويليس (1985 )

حاكي است كه حتي روابط خوب با سلامت جسماني نيز رابطه دارد.

بك و جونز (1973 ) متوجه شدند كه رايجترين مشكل در ازدواج هاي نا آرام و پر دردسر همانا ارتباط ضعيف است (ساپينگتون ، ترجمه حسين شاهي برواتي ، 1379)

نتايج تحقيقات نشان داده است كه كمبود مستمر مهارتهاي ارتباطي اغلب به ناسازگاري جدي منجر شده و با آموزش مناسب در زمينه مهارت هاي ارتباطي ضروري ،قابل جبران مي باشد (فرگاس ، ترجمه بيگي و فيروز بخت ، 1379 ) . مهارت هاي ارتباطي

مؤلفه هايي چون ارتباط كلامي و غير كلامي  مؤثر ، گوش دادن مؤثر ، ابراز وجود و نه گفتن به در خواست هاي نامعقول ديگران ، حل مساله اجتماعي ، همدل ، حل تعارض بين فردي و … را در بر مي گيرد . در اين پژوهش تعدادي از اين عوامل از قبيل شيوه هاي حل مساله ، شيوه هاي حل تعارض و جرأت ورزي ، به دانش آموزان مراجعه كننده به مراكز مشاوره ، آموزش داده مي شود و اثر بخشي اين مهارت ها برسلامت روانشناختي آنها مورد بررسي قرار مي گيرد

افراد در برخورد با مشكلات ، در هر سطحي از پيچيدگي و اهميت كه باشند با يكديگر تفاوت هايي دارند . بسياري ازموارد ی كه از نظر باليني رفتار ناهنجار يا اختلال هيجاني ناميده مي شوند ، مي توان به تغييري بهتر ، رفتار غير مؤثر با پيامدهاي منفي آن دانست . حل مساله يك راهبرد مقابله اي مهمي است كه مي تواند فرد را قادر سازد تا موقعيت هاي مشكل آفرين زندگي روز مره و تأثير هيجاني آن ها را به خوبي مهار كند. و از طريق تنيدگي روانشناختي را كاهش دهد ، به حد اقل  برساند و يا پيشگيري نمايد (دزوريلا و شيدي ، 1992 ) . بنابراين حل مساله ، روشي است كه افراد مي توانند در مواقع طرح ريزي براي برخورد با چالش هاي زندگي از آن استفاده كنند.

مهارت حل مساله يك مهارت مقابله اي كاربردي و عملي بوده و از نظر روانشناختي نيز مفيد و مؤثر است ، چنانچه استفاده از روش هاي حل مساله موجب افزايش اعتماد به نفس در افراد شده و احساس شايستگي و تسلط به مشكل در فرد تقويت مي شود

(هپنر ، هيلربراند ، 1991).در حالي كه  حل ناقص يا گروه ها ی ناگشوده ،بهداشت روان شخص  رابه طور جدي تهديد خواهد كرد . همچنين حل مساله يك مهرت حياتي  براي زندگي در عصر حاضر است . امروزه  در تمامي فعاليت ها ، صاحبان امر به سوي مهارت هاي تفكر سطح بالا و حل مساله چه در حيطه عمومي و چه در حيطه فناوري ، خواه در فعاليت هاي سالم و خواه در فعاليت هاي مساله دار فرا خوانده مي شوند . در اغلب جوامع ، همه براين عقيده اند كه بايد بر افزايش مهارت هاي حل مساله تأكيد شود (وو  و همكاران ، 1996 ) مزيت حل مساله آن است كه به فرد كمك مي كند براي مشكل خود راه حلي بيابد ، نه آنكه تصور كند مشكل او چاره ندارد و به درماندگي ،نا اميدي و استيصال برسد .

حل مساله در واقع به فرايند شناختي – رفتاري ابتكار فرد ابتكار ی فرد اطلاق مي شود كه بوسيلة آن فرد مي خواهد راهبر هاي مؤثر و سازگارانه مقابله اي براي مشكلات روزمره را تعيين ، كشف يا ابداع كند . به عبارت ديگر ، حل مساله يك راهبرد مقابله اي مهمي است كه توانايي و پيشرفت شخصي و اجتماعي را افزايش و تنيدگي و نشانه شناسي رواني را كاهش مي دهد (دزوريلا و شيدي ، 1992 ) . حل مساله مستلزم راهبردهاي  ويژه و هدفمندي است  كه فرد  بوسيله آن مشكلات را تعريف مي كند ،

تصميم به اتخاذ راه حل مي گيرد ، راهبردهاي حل مساله   را انجام داده و بر آن نظارت مي كند (اليوت و همكاران ،1995 ). بنابراين حل مساله در بر گيرندة حوزه هاي عاطفي ، شناختي و رفتاري است . هيجان ها اغلب اولين نشانة وجود مساله ولزوم حل آن هستند ، شناخت در جريان شناسايي مساله ، طرح ريزي را ه حل هاي احتمالي و پيامدهاي آنها و برنامه ريزي  براي اجراي  بهترين راه حل  مورد  استفاده قرار مي گيرد و سر انجام براي تكميل اين سير تسلسلي بايد از مهارت هاي رفتاري استفاده شود .

اگر چه فرايند تا حدي پيچيده است ، اما زماني كه به مراحل مختلف تقسيم شود ، به

نحو موفقيت آميزي قابل آموزش است . دزوريلا و گلدفرايد، براي اولين بار ، الگوي

مرحله به مرحله را براي آموزش حل مسئله پيشنهاد كردند(دزوريلا و گلدفرايد،1971).