1-11- محدودیت های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………. 9
1-12- تعریف مفهومی ……………………………………………………………………………………………………………… 9
1-13- تعاریف عملیاتی …………………………………………………………………………………………………………… 10
فصل دوم: ادبیات تحقیق
بخش اول: تصمیم گیری
2-1-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….. 12
2-1-2- اهمیت تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………….. 13
2-1-3- تعاریف تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………. 14
2-1-4- شرایط تصمیم مدیران …………………………………………………………………………………………………. 15
2-1-5- انواع تصمیم ها ………………………………………………………………………………………………………….. 15
2-1-5-1- تصمیمات فردی، گروهی و تصمیمات سازمانی …………………………………………………………. 15
2-1-5-2- تصمیم های استراتژیک، عملیاتی و اداری …………………………………………………………………. 16
2-1-5-3- تصمیمات معمول و غیر معمول ……………………………………………………………………………….. 17
2-1-5-4- تصمیمات برنامه ریزی شده و برنامه ریزی نشده ……………………………………………………….. 17
2-1-5-5- تصمیمات حل مسأله و تصمیمات شناسایی فرصتها ……………………………………………………. 18
2-1-5-6- تصمیمات پایا و ناپایا ……………………………………………………………………………………………… 19
2-1-6- فرآیند تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………… 20
2-1-7- ویژگی های یک تصمیم خوب …………………………………………………………………………………….. 22
2-1-8- الگوهای تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………… 23
2-1-8-1- الگوی رفتاری تصمیم گیری(مدل های رفتاری تصمیم گیری) ……………………………………… 23
2-1-8-1-1- مدل منطق محض اقتصادی …………………………………………………………………………………. 24
2-1-8-1-2- مدل منطق محدود سایمون ………………………………………………………………………………….. 24
2-1-8-1-3- مدل مدیریت مناسب پیترز و واترمن ……………………………………………………………………. 24
2-1-8-1-4- مدل اجتماعی ……………………………………………………………………………………………………. 25
2-1-8-2- الگوی باز تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………….. 25
2-1-8-3- مدل کلاسیک (عقلایی) تصمیم گیری ………………………………………………………………………. 26
2-1-8-3-1- مدل دیویی ……………………………………………………………………………………………………….. 27
2-1-8-3-2- مدل کالینگ ریدج ……………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-3- مدل سیرت و ماچ ……………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-4- مدل لیندبلوم ……………………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-5- مدل لینتزبرگ …………………………………………………………………………………………………….. 28
2-1-8-4- الگوی تصمیم گیری شهودی …………………………………………………………………………………… 29
2-1-8-5- الگوی سطل آشغال ………………………………………………………………………………………………… 29
2-1-8-6- الگوی کارنگی ……………………………………………………………………………………………………….. 30
2-1-8-7- الگوی تصمیم گیری مرحله ای ………………………………………………………………………………… 31
2-1-8-8- الگوی تصمیم گیری در بحران …………………………………………………………………………………. 31
2-1-9- سبک تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………….. 32
2-1-9-1- سبک تصمیم گیری عقلایی،شهودی،وابستگی،آنی،اجتنابی …………………………………………… 32
2-1-9-2- سبک تصمیم گیری متمرکز،غیرمتمرکز و مشارکتی ……………………………………………………… 32
2-1-9-3- مسأله گریز، مشکل گشا،مسأله جو ……………………………………………………………………………. 34
2-1-10- شیوه های تصمیم گیری ……………………………………………………………………………………………. 34
2-1-10-1- هدایتی، تحلیلی، ادراکی، رفتاری ……………………………………………………………………………. 34
2-1-10-2- شیوه تصمیم گیری فردی، مشورتی، گروهی ……………………………………………………………. 35
2-1-10-3- تصمیم گیری بر مبنای سازشکاری …………………………………………………………………………. 36
2-1-11- رویکردهای فرآیند تصمیم گیری ……………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-1- رویکرد هنجاری ………………………………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-2- رویکرد توصیفی ………………………………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-3- ترکیب رویکرد هنجاری و توصیفی ………………………………………………………………………… 37
2-1-12- فنون تصمیم گیری گروهی ………………………………………………………………………………………… 38
2-1-12-1- میزگرد از راه دور …………………………………………………………………………………………………. 38
2-1-12-2- تراوشات آزاد فکری …………………………………………………………………………………………….. 39
2-1-12-3- فن دلفی ……………………………………………………………………………………………………………… 39
2-1-12-4- روش گروه اسمی یا گروه کاغذی ………………………………………………………………………….. 40
2-1-12-5- فن رتبه بندی معیارها ……………………………………………………………………………………………. 40
2-1-13- تقسیمات و طبقات تصمیم گیری ……………………………………………………………………………….. 40
2-1-14- انتخاب مدل مناسب …………………………………………………………………………………………………. 42
2-1-15- انواع مدل ها ……………………………………………………………………………………………………………. 42
2-1-15-1- مدلهای کلامی ……………………………………………………………………………………………………… 42
2-1-15-2- مدلهای ترسیمی …………………………………………………………………………………………………… 42
2-1-15-3- مدلهای تجسمی(سه بعدی) …………………………………………………………………………………… 43
2-1-15-4- مدلهای ریاضی …………………………………………………………………………………………………….. 43
2-1-16- مشارکت در تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………. 43
2-1-16-1- مزایای مشارکت …………………………………………………………………………………………………… 44
2-1-16-2- معایب ………………………………………………………………………………………………………………… 45
2-1-17- موانع و مشکلات تصمیم گیری …………………………………………………………………………………. 45
2-1-18- کیفیت و پذیرش تصمیم …………………………………………………………………………………………… 48
بخش دوم: مزیت رقابتی
2-2-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….. 48
2-2-2- تعریف مزیت رقابتی …………………………………………………………………………………………………… 50
2-2-3- ابعاد مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………………………. 50
2-2-3-1- کارایی ………………………………………………………………………………………………………………….. 51
2-2-3-2- کیفیت ………………………………………………………………………………………………………………….. 51
2-2-3-3- نوآوری …………………………………………………………………………………………………………………. 52
2-2-3-4- پاسخگویی به مشتریان ……………………………………………………………………………………………. 52
2-2-3-5- سود ……………………………………………………………………………………………………………………… 53
2-2-4- راهکارهای کسب مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………. 53
2-2-5- قلمرو علی مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………………… 54
2-2-5-1- مزیتهای رقابتی قلمرو نیروی انسانی …………………………………………………………………………. 54
2-2-5-2- مزیتهای رقابتی قلمرو سازمانی ………………………………………………………………………………… 55
2-2-5-3- مزیتهای رقابتی قلمرو مجازی ………………………………………………………………………………….. 56
2-2-5-4- مزیتهای رقابتی قلمرو محیطی ………………………………………………………………………………….. 56
2-2-5-5- جمع بندی بحث مزیت رقابتی …………………………………………………………………………………. 57
2-2-6- ارزیابی مزیت رقابتی شرکت ……………………………………………………………………………………….. 58
2-2-7- نگرش های موجود به مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………… 59
2-2-7-1- تئوری سازمان صنعتی …………………………………………………………………………………………….. 59
2-2-7-2- دیدگاه فرآیندی در استراتژی …………………………………………………………………………………… 64
2-2-7-3- رویکرد رابطه ای ……………………………………………………………………………………………………. 65
2-2-7-4- رویکرد مبتنی بر منابع …………………………………………………………………………………………….. 67
2-2-7-4-1- ارزشهای یک منبع ……………………………………………………………………………………………… 68
2-2-7-4-2- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید بارنی ………………………………………………………………. 69
2-2-7-4-3- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید پتراف ……………………………………………………………… 71
2-2-7-4-4- مزیت رقابتی پایدار بارنی در مقابل مزیت رقابتی پایدار پتراف …………………………………. 73
2-2-8- عوامل داخلی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………. 73
2-2-8-1- شایستگی های ممتاز ………………………………………………………………………………………………. 73
2-2-8-2- پایداری ………………………………………………………………………………………………………………… 74
2-2-8-3- تناسب ………………………………………………………………………………………………………………….. 75
2-2-8-4- زمانبندی و فرصت طلبی …………………………………………………………………………………………. 75
2-2-9- تعیین شایستگی ها و قابلیت های شرکت ……………………………………………………………………… 76
2-2-10- تفاوت شایستگی های محوری با شایستگی های بارز ……………………………………………………. 76
2-2-11- الگوی مبتنی بر پنج نیروی رقابت ………………………………………………………………………………. 78
2-2-11-1- هم چشمی بین سازمان های رقیب …………………………………………………………………………. 78
2-2-11-2- توان بالقوه برای ورود رقبای جدید ………………………………………………………………………… 79
2-2-11-3- توان بالقوه برای توسعه محصولات جایگزین …………………………………………………………… 79
2-2-11-4- توان عرضه کنندگان مواد اولیه در چانه زدن ……………………………………………………………. 80
2-2-11-5- توان مصرف کنندگان در چانه زنی …………………………………………………………………………. 81
2-2-12- کسب مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………………….. 81
2-2-13- عوامل مزیت رقابتی ملل از دیدگاه مایکل پورتر …………………………………………………………… 86
بخش سوم: ارتباط سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی
2-3-1- تصمیمات استراتژیک …………………………………………………………………………………………………. 88
2-3-2- ویژگیهای تصمیم گیری استراتژیک ………………………………………………………………………………. 88
2-3-3- الگوی کارآفرینی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………….. 88
2-3-4- الگوی انطباقی و مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………… 89
2-3-5- الگوی برنامه ریزی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………. 90
بخش چهارم: پیشینه تحقیق
2-4- پیشینه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………… 90
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….. 93
3-2- جامعه و نمونه آماری ……………………………………………………………………………………………………… 93
3-3- ابزار جمع آوری اطلاعات ……………………………………………………………………………………………….. 94
3-4- پایایی و روایی ابزار سنجش …………………………………………………………………………………………….. 96
3-5- روش تجزیه و تحلیل آماری ……………………………………………………………………………………………. 97
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………… 98
4-2- توصیف متغیرهای جمعیت شناختی ………………………………………………………………………………….. 99
4-3- بررسی فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………. 104
4-4- مقایسه ضریب همبستگی بین متغیرها ……………………………………………………………………………… 106
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………. 108
5-2- نتایج مربوط به فرضیات تحقیق ……………………………………………………………………………………… 108
5-3- بحث و بررسی …………………………………………………………………………………………………………….. 109
5-4- محدودیتهای تحقیق ……………………………………………………………………………………………………… 110
5-5- پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………… 110
فهرست منابع
منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………………….. 113
منابع لاتین ……………………………………………………………………………………………………………………………. 117
پیوست ………………………………………………………………………………………………………………………………… 118
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………….. 125
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 1
فصل اول:طرح تحقیق
1-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………. 2
1-2- بیان مسأله ……………………………………………………………………………………………………………………….. 3
1-3- سئوال آغازین ………………………………………………………………………………………………………………….. 4 1-4- اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………………………….. 4
1-5- اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….. 5
1-5-1- اهداف عملی ……………………………………………………………………………………………………………….. 5
1-5-2- هدف کاربردی تحقیق …………………………………………………………………………………………………… 5
1-6- چارچوب نظری ………………………………………………………………………………………………………………. 6
1-7- مدل تحلیلی تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… 6
1-8- فرضیه ها ………………………………………………………………………………………………………………………… 7
1-9- متغیرهای تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………. 7
1-9-1- متغیر مستقل ………………………………………………………………………………………………………………… 7
1-9-2- متغیر وابسته ………………………………………………………………………………………………………………… 8
1-10- قلمرو تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………. 8
1-11- محدودیت های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………. 9
1-12- تعریف مفهومی ……………………………………………………………………………………………………………… 9
1-13- تعاریف عملیاتی …………………………………………………………………………………………………………… 10
فصل دوم: ادبیات تحقیق
بخش اول: تصمیم گیری
2-1-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….. 12
2-1-2- اهمیت تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………….. 13
2-1-3- تعاریف تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………. 14
2-1-4- شرایط تصمیم مدیران …………………………………………………………………………………………………. 15
2-1-5- انواع تصمیم ها ………………………………………………………………………………………………………….. 15
2-1-5-1- تصمیمات فردی، گروهی و تصمیمات سازمانی …………………………………………………………. 15
2-1-5-2- تصمیم های استراتژیک، عملیاتی و اداری …………………………………………………………………. 16
2-1-5-3- تصمیمات معمول و غیر معمول ……………………………………………………………………………….. 17
2-1-5-4- تصمیمات برنامه ریزی شده و برنامه ریزی نشده ……………………………………………………….. 17
2-1-5-5- تصمیمات حل مسأله و تصمیمات شناسایی فرصتها ……………………………………………………. 18
2-1-5-6- تصمیمات پایا و ناپایا ……………………………………………………………………………………………… 19
2-1-6- فرآیند تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………… 20
2-1-7- ویژگی های یک تصمیم خوب …………………………………………………………………………………….. 22
2-1-8- الگوهای تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………… 23
2-1-8-1- الگوی رفتاری تصمیم گیری(مدل های رفتاری تصمیم گیری) ……………………………………… 23
2-1-8-1-1- مدل منطق محض اقتصادی …………………………………………………………………………………. 24
2-1-8-1-2- مدل منطق محدود سایمون ………………………………………………………………………………….. 24
2-1-8-1-3- مدل مدیریت مناسب پیترز و واترمن ……………………………………………………………………. 24
2-1-8-1-4- مدل اجتماعی ……………………………………………………………………………………………………. 25
2-1-8-2- الگوی باز تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………….. 25
2-1-8-3- مدل کلاسیک (عقلایی) تصمیم گیری ………………………………………………………………………. 26
2-1-8-3-1- مدل دیویی ……………………………………………………………………………………………………….. 27
2-1-8-3-2- مدل کالینگ ریدج ……………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-3- مدل سیرت و ماچ ……………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-4- مدل لیندبلوم ……………………………………………………………………………………………………… 27
2-1-8-3-5- مدل لینتزبرگ …………………………………………………………………………………………………….. 28
2-1-8-4- الگوی تصمیم گیری شهودی …………………………………………………………………………………… 29
2-1-8-5- الگوی سطل آشغال ………………………………………………………………………………………………… 29
2-1-8-6- الگوی کارنگی ……………………………………………………………………………………………………….. 30
2-1-8-7- الگوی تصمیم گیری مرحله ای ………………………………………………………………………………… 31
2-1-8-8- الگوی تصمیم گیری در بحران …………………………………………………………………………………. 31
2-1-9- سبک تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………………….. 32
2-1-9-1- سبک تصمیم گیری عقلایی،شهودی،وابستگی،آنی،اجتنابی …………………………………………… 32
2-1-9-2- سبک تصمیم گیری متمرکز،غیرمتمرکز و مشارکتی ……………………………………………………… 32
2-1-9-3- مسأله گریز، مشکل گشا،مسأله جو ……………………………………………………………………………. 34
2-1-10- شیوه های تصمیم گیری ……………………………………………………………………………………………. 34
2-1-10-1- هدایتی، تحلیلی، ادراکی، رفتاری ……………………………………………………………………………. 34
2-1-10-2- شیوه تصمیم گیری فردی، مشورتی، گروهی ……………………………………………………………. 35
2-1-10-3- تصمیم گیری بر مبنای سازشکاری …………………………………………………………………………. 36
2-1-11- رویکردهای فرآیند تصمیم گیری ……………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-1- رویکرد هنجاری ………………………………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-2- رویکرد توصیفی ………………………………………………………………………………………………….. 37
2-1-11-3- ترکیب رویکرد هنجاری و توصیفی ………………………………………………………………………… 37
2-1-12- فنون تصمیم گیری گروهی ………………………………………………………………………………………… 38
2-1-12-1- میزگرد از راه دور …………………………………………………………………………………………………. 38
2-1-12-2- تراوشات آزاد فکری …………………………………………………………………………………………….. 39
2-1-12-3- فن دلفی ……………………………………………………………………………………………………………… 39
2-1-12-4- روش گروه اسمی یا گروه کاغذی ………………………………………………………………………….. 40
2-1-12-5- فن رتبه بندی معیارها ……………………………………………………………………………………………. 40
2-1-13- تقسیمات و طبقات تصمیم گیری ……………………………………………………………………………….. 40
2-1-14- انتخاب مدل مناسب …………………………………………………………………………………………………. 42
2-1-15- انواع مدل ها ……………………………………………………………………………………………………………. 42
2-1-15-1- مدلهای کلامی ……………………………………………………………………………………………………… 42
2-1-15-2- مدلهای ترسیمی …………………………………………………………………………………………………… 42
2-1-15-3- مدلهای تجسمی(سه بعدی) …………………………………………………………………………………… 43
2-1-15-4- مدلهای ریاضی …………………………………………………………………………………………………….. 43
2-1-16- مشارکت در تصمیم گیری …………………………………………………………………………………………. 43
2-1-16-1- مزایای مشارکت …………………………………………………………………………………………………… 44
2-1-16-2- معایب ………………………………………………………………………………………………………………… 45
2-1-17- موانع و مشکلات تصمیم گیری …………………………………………………………………………………. 45
2-1-18- کیفیت و پذیرش تصمیم …………………………………………………………………………………………… 48
بخش دوم: مزیت رقابتی
2-2-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….. 48
2-2-2- تعریف مزیت رقابتی …………………………………………………………………………………………………… 50
2-2-3- ابعاد مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………………………. 50
2-2-3-1- کارایی ………………………………………………………………………………………………………………….. 51
2-2-3-2- کیفیت ………………………………………………………………………………………………………………….. 51
2-2-3-3- نوآوری …………………………………………………………………………………………………………………. 52
2-2-3-4- پاسخگویی به مشتریان ……………………………………………………………………………………………. 52
2-2-3-5- سود ……………………………………………………………………………………………………………………… 53
2-2-4- راهکارهای کسب مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………. 53
2-2-5- قلمرو علی مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………………… 54
2-2-5-1- مزیتهای رقابتی قلمرو نیروی انسانی …………………………………………………………………………. 54
2-2-5-2- مزیتهای رقابتی قلمرو سازمانی ………………………………………………………………………………… 55
2-2-5-3- مزیتهای رقابتی قلمرو مجازی ………………………………………………………………………………….. 56
2-2-5-4- مزیتهای رقابتی قلمرو محیطی ………………………………………………………………………………….. 56
2-2-5-5- جمع بندی بحث مزیت رقابتی …………………………………………………………………………………. 57
2-2-6- ارزیابی مزیت رقابتی شرکت ……………………………………………………………………………………….. 58
2-2-7- نگرش های موجود به مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………… 59
2-2-7-1- تئوری سازمان صنعتی …………………………………………………………………………………………….. 59
2-2-7-2- دیدگاه فرآیندی در استراتژی …………………………………………………………………………………… 64
2-2-7-3- رویکرد رابطه ای ……………………………………………………………………………………………………. 65
2-2-7-4- رویکرد مبتنی بر منابع …………………………………………………………………………………………….. 67
2-2-7-4-1- ارزشهای یک منبع ……………………………………………………………………………………………… 68
2-2-7-4-2- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید بارنی ………………………………………………………………. 69
2-2-7-4-3- مزیت رقابتی مبتنی بر منابع از دید پتراف ……………………………………………………………… 71
2-2-7-4-4- مزیت رقابتی پایدار بارنی در مقابل مزیت رقابتی پایدار پتراف …………………………………. 73
2-2-8- عوامل داخلی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………. 73
2-2-8-1- شایستگی های ممتاز ………………………………………………………………………………………………. 73
2-2-8-2- پایداری ………………………………………………………………………………………………………………… 74
2-2-8-3- تناسب ………………………………………………………………………………………………………………….. 75
2-2-8-4- زمانبندی و فرصت طلبی …………………………………………………………………………………………. 75
2-2-9- تعیین شایستگی ها و قابلیت های شرکت ……………………………………………………………………… 76
2-2-10- تفاوت شایستگی های محوری با شایستگی های بارز ……………………………………………………. 76
2-2-11- الگوی مبتنی بر پنج نیروی رقابت ………………………………………………………………………………. 78
2-2-11-1- هم چشمی بین سازمان های رقیب …………………………………………………………………………. 78
2-2-11-2- توان بالقوه برای ورود رقبای جدید ………………………………………………………………………… 79
2-2-11-3- توان بالقوه برای توسعه محصولات جایگزین …………………………………………………………… 79
2-2-11-4- توان عرضه کنندگان مواد اولیه در چانه زدن ……………………………………………………………. 80
2-2-11-5- توان مصرف کنندگان در چانه زنی …………………………………………………………………………. 81
2-2-12- کسب مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………………………….. 81
2-2-13- عوامل مزیت رقابتی ملل از دیدگاه مایکل پورتر …………………………………………………………… 86
بخش سوم: ارتباط سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی
2-3-1- تصمیمات استراتژیک …………………………………………………………………………………………………. 88
2-3-2- ویژگیهای تصمیم گیری استراتژیک ………………………………………………………………………………. 88
2-3-3- الگوی کارآفرینی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………….. 88
2-3-4- الگوی انطباقی و مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………… 89
2-3-5- الگوی برنامه ریزی و مزیت رقابتی ………………………………………………………………………………. 90
بخش چهارم: پیشینه تحقیق
2-4- پیشینه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………… 90
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….. 93
3-2- جامعه و نمونه آماری ……………………………………………………………………………………………………… 93
3-3- ابزار جمع آوری اطلاعات ……………………………………………………………………………………………….. 94
3-4- پایایی و روایی ابزار سنجش …………………………………………………………………………………………….. 96
3-5- روش تجزیه و تحلیل آماری ……………………………………………………………………………………………. 97
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………… 98
4-2- توصیف متغیرهای جمعیت شناختی ………………………………………………………………………………….. 99
4-3- بررسی فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………. 104
4-4- مقایسه ضریب همبستگی بین متغیرها ……………………………………………………………………………… 106
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………. 108
5-2- نتایج مربوط به فرضیات تحقیق ……………………………………………………………………………………… 108
5-3- بحث و بررسی …………………………………………………………………………………………………………….. 109
5-4- محدودیتهای تحقیق ……………………………………………………………………………………………………… 110
5-5- پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………… 110
فهرست منابع
منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………………….. 113
منابع لاتین ……………………………………………………………………………………………………………………………. 117
پیوست ………………………………………………………………………………………………………………………………… 118
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………….. 125
فهرست جداول
جدول شماره 3-1 جامعه و نمونه آماری ……………………………………………………………………………………. 94
جدول شماره 3-2 تعداد سوالات ابعاد تصمیم …………………………………………………………………………….. 96
جدول4-1 جنسیت نمونه مورد بررسی ………………………………………………………………………………………. 99
جدول 4-2 آماره های توصیفی سن نمونه مورد بررسی ……………………………………………………………… 100
جدول4-3 تحصیلات نمونه مورد بررسی …………………………………………………………………………………. 101
جدول4- 4 سابقه مدیریت نمونه مورد بررسی ………………………………………………………………………….. 102
جدول 4-5 آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری کار آفرینانه ………………………………………………….. 103
جدول 4-6 آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری تعدیلی ……………………………………………………….. 103
جدول 4-7 آماره های توصیفی سبک تصمیم گیری برنامه ریزی …………………………………………….. 103
جدول 4-8 آماره های توصیفی مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………. 104
جدول 4-9 ضریب همبستگی اسپیرمن بین تصمیم گیری کار آفرینانه و مزیت رقابتی ……………………. 105
جدول 4-10 ضریب همبستگی اسپیرمن بین سبک تصمیم گیری تعدیلی و مزیت رقابتی ……………….. 105
جدول 4-11 ضریب همبستگی اسپیرمن بین سبک تصمیم گیری برنامه ریزی و مزیت رقابتی ………….. 106
جدول 4-12 جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r1وr2 ……………………………………………………….. 106
جدول 4-13 جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r1وr3 ……………………………………………………….. 107
جدول4-14 جدول آزمون تفاوت ضرایب همبستگی r2وr3 ……………………………………………………….. 107
فهرست شکل ها
شکل1-1 مدل تحلیلی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………… 7 شکل2-1 مراحل انتخاب در الگوی کارنگی ………………………………………………………………………………… 30
شکل2-2 طبقه بندی منابع ………………………………………………………………………………………………………… 56
شکل2-3 عناصر مزیت رقابتی …………………………………………………………………………………………………… 58
شکل 2-4 سه استراتژی ژنریک ………………………………………………………………………………………………… 64
شکل 2-5 چهار جزء مزیت رقابتی ……………………………………………………………………………………………. 75
شکل 2-6 الگوی رقابت مبتنی بر پنج نیروی پورتر ……………………………………………………………………… 80
شکل 2-7 عوامل موثر بر مزیت رقابتی ملل ………………………………………………………………………………… 86
نمودار 4-1 نمودار میله ای جنسیت نمونه مورد بررسی ……………………………………………………………….. 99
نمودار 4-2 نمودار میله ای تحصیلات نمونه مورد بررسی ………………………………………………………….. 101
نمودار 4-3 نمودار میله ای سابقه مدیریت نمونه مورد بررسی ……………………………………………………. 102
چکیده
هدف اصلی این تحقیق بررسی رابطه بین سبکهای تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل می باشد، که برای دستیابی به این هدف سبک های تصمیم گیری بر اساس نظریه مینتزبرگ در ابعاد (1.سبک کارآفرینانه 2.سبک انطباقی 3.سبک برنامه ریزی) تعریف گردیده و در این راستا یک فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی جهت سنجش متغیرها تنظیم شده است. روش تحقیق پیمایشی است و جامعه آماری شامل مدیران عامل شهرک صنعتی فاز 1 اردبیل، شهرک صنعتی فاز 2 اردبیل، شهرک صنعتی گرمی و شهرک صنعتی پارس آباد می باشد که به علت محدود بودن جامعه آماری از روش نمونه گیری کوکران استفاده شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه ای حاوی 51 سوال می باشد. برای پایایی ابزار سنجش از آزمون الفای کرونباخ استفاده شده است که ضریب پایایی سبک های تصمیم گیری 781/0 و مزیت رقابتی 785/0 برآورد شده است که پس از سنجش روایی و پایایی آنها در اختیار نمونه آماری قرار گرفت و پس از جمع آوری پرسشنامه ها، اطلاعات حاصله با استفاده از روشهای آماری توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شد. بدین ترتیب که با استفاده از روش آمار توصیفی، اطلاعات حاصله تلخیص، طبقه بندی شده و در سطح استنباطی برای آزمون فرضیه های تحقیق از آزمون همبستگی r اسپیرمن با نرم افزار spss استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان دهنده تأیید فرضیه اصلی و تأیید فرضیه های فرعی می باشد. به عبارتی دیگر بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد و بین سبک های تصمیم گیری کارآفرینی، انطباقی، برنامه ریزی و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.
واژه گان کلیدی: تصمیم گیری، مزیت رقابتی، سازمان، استراتژی
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
یکی از حساس ترین وظایف مدیران که همواره با آن درگیر هستند و در نهایت موفقیت و شکست سازمان و موفقیت مدیریت آنها را به دنبال خواهد داشت مسأله تصمیم گیری است. سازمان ها عموماً با مسائل حل نشده و امکانات غیر واقعی روبرو هستند و مدیران را به سوی تصمیم گیری های حساس تر و دقیق تر سوق می دهند (حمیدی زاده، 1378،73) و اگر فعالیت های مختلف مدیریت را در نظر آورید به وضوح مشاهده می شود که جوهر تمامی فعالیت های مدیرت تصمیم گیری است. تصمیم گیری از اجزای جدایی ناپذیر مدیریت به شمار می آید و در هر وظیفه مدیریت به نحوی جلوه گر است (الوانی ،1383،193).
عمل تصمیم گیری در ادامه امور سازمان وسیع بقدری مهم است که برخی از نویسندگان سازمان را «شبکه تصمیم» و مدیریت را «عمل تصمیم گیری» تعریف نموده اند. زیرا در دنیای امروزه امور سازمان های وسیع نمی تواند صرفاً بر نبوع و قضاوت شخصی افراد متکی باشد. بلکه تصمیمات بایستی در صورت امکان برپایه بررسی های عملی و اطلاعات تردید ناپذیر اصول و روشهای خاصی استوار گردد (اقتداری، 1387،82).
هر مدیری برای اجرای هر یک از وظایف خود برنامه ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل همواره با مواردی مواجه می شود که نیاز به اخذ تصمیم دارد. همه تصمیم های مدیران دارای اهمیت یکسان برای سازمان نیست. بعضی از تصمیم ها برعده زیادی از اعضای سازمان اثر می گذارند و برای اجرا به مبلغ زیادی پول نیاز دارند و یا تأثیرات بلند مدت بر سازمان بر جای می گذارند و سایر تصمیمات ممکن است از اهمیت زیادی برخوردار نباشد و فقط برعده کمی از اعضای سازمان تأثیر داشته باشند. در هر صورت ، کیفیت و چگونگی تصمیمیات مدیران توفیق آنان را در اداره سازمان و تحقق اهداف سازمانی تعیین می کند (فیضی،1382،47).
1-2- بیان مسأله
منشأ اصلی و اولیه موفقیت وکامیابی، شکست و اضمحلال سازمان ها در تصمیمات، الگو و کیفیت تصمیم گیری سازمان نهفته است. مدیران که مسئول نهایی کلیه تصمیمات اتخاذ شده هستند در واقع با تصمیم گیری خود امکان حرکت، هدایت و تحول سازمان را فراهم می کنند (حمیدی، 1377،140).
مزیت رقابتی وضعیتی است که یک بنگاه را قادر می سازد با کارایی بالاتر و بکارگیری روش های برتر، محصول را با کیفیت بالاتر عرضه نماید و در رقابت با رقبا سود بیشتری را برای بنگاه فراهم آورد. یک واحد اقتصادی زمانی دارای مزیت رقابتی است که بتواند به دلایل خاص که ناشی از ویژگی های آن واحد است (مانند مکانی، تکنولوژی، پرسنلی و…) به طور مداوم تولیدات خود را نسبت به رقبایش با هزینه پایین تر و کیفیت بالاتر عرضه کند (حسینی، 1385،175).
برای ایجاد کسب مزیت رقابتی راه کارهای زیادی وجود دارد که لازم است به تناسب شرایط فرهنگی، سیاسی، انسانی و ساختاری راه کارهای مناسبی بکار گرفته شود. در مبانی نظری بازاریابی زمانی یک شرکت به مزیت رقابتی دست می یابد که به واسطه کالا و خدماتی که ارائه می کند ارزش بیشتری را برای مشتریان در قیاس با شرکت های رقیب ایجاد می کند.
کار اصلی تصمیم گیرنده دریافت راه های ممکن و نتایج ناشی از آنها و انتخاب اصلح از میان آنهاست و اگر فردی بتواند این انتخاب را به نحو درست و مطلوبی انجام دهد تصمیمات او موثر و سازنده خواهد بود و چنانچه سازمان ها در محیط بی ثبات رشد نموده و پیچیده تر شود تصمیم گیری نیز سخت تر و پیچیده تر می شود. تصمیم های استراتژیک با آینده بلند مدت سازمان سر و کار دارد که دارای سه ویژگی یا صفت مشخصه می باشند اولاً نادر و کمیاب هستند، ثانیاً مهم هستند و ثالثاً جهت دهنده هستند.
انتخاب شیوه مناسب تصمیم گیری به سازمان این امکان را می دهد که بتواند استراتژی های بهتر را نسبت به شرکت های رقیب به اجرا در آورد که از مزیت رقابتی بالاتری برخوردار باشد که البته مزیت رقابتی از صنعتی به صنعتی دیگر متفاوت خواهد بود.
هدف دستیابی به بازارهای بالقوه است که با توجه به ویژگی ها و نیروهای رقابتی که در صنایع کوچک و متوسط و در صفت مشخصی که در بازار اثر می گذارد بایستی شناسایی شود. بر این اساس در تحقیق حاضر سعی گردیده است تا ارتباط بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.
برای این منظور سبک های تصمیم گیری براساس نظریه مینتزبرگ در سه بعد مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد:
1- سبک کارآفرینانه
2- سبک تعدیلی
3- سبک برنامه ریزی
به طور کلی تحقیق حاضر در پی پاسخگویی به سوال زیر است :
چه رابطه ای بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل وجود دارد؟
1-3- سوال آغازین
پرسش آغازین تحقیق حاضر عبارت است از:
چه رابطه ای بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل وجود دارد؟
برای یافتن پاسخ این سوال آغازین در تحقیق حاضر سعی گردیده است به سوال زیر پاسخ داده شود.
آیا بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد ؟
1-4- اهمیت و ضرورت تحقیق
فرایند تصمیم گیری دارای ماهیت پویایی است که منعکس کننده هم افزایی موجود است که می تواند در خلال یک فرایند به وقوع بپیوندند و این هم افزایی می تواند در شرایطی که مدیران مجبور هستند تصمیمات استراتژیک اتخاذ نمایند نقش مهمی داشته باشد زیرا می تواند پایه موفقیت سازی باشد.
در چشم انداز قرن 21 بنگاه ها در یک وضعیت رقابتی و پیچیده ناشی از عوامل متعدد نظیر جهانی شدن، توسعه تکنولوژی و سرعت فزاینده انتشار تکنولوژی های جدید قرار گرفته اند. در چارچوب این چشم انداز جدید بنگاه ها برای بقا و پیشرفت خود باید متفاوت از قبل عمل کنند. بنگاه ها باید به دنبال منابع جدید مزیت رقابتی باشند و اشکال جدید رقابت را به کار گیرند که خود نیازمند درک روشن از ماهیت و پویایی های رقابت است (راسخی، 1387،31).
از این رو سازمان هایی موفق تر هستند که دارای مزیت رقابتی باشند و مزیت رقابتی هم عاملی است که سبب ترجیح سازمان بر رقیب از سوی مشتری می شود. استراتژی اثر بخشی باید بتواند برای شرکت مزیت رقابتی و برای مشتریان ارزش بیشتری نسبت به رقبا بیافزاید. لذا شناخت رابطه بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل از ضرورت و اهمیت بیشتری برخوردار است. براین اساس تحقیق حاضر در خصوص بررسی رابطه بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل ضرورت دارد.
1-5- اهداف تحقیق
1-5-1- اهداف عملی:
هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی ارتباط بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل می باشد که در این راستا اهداف زیر دنبال می شود:.
1- تعیین و ارتباط سبک کار آفرینانه با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.
2- تعیین و ارتباط سبک انطباقی با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.
3- تعیین و ارتباط سبک برنامه ریزی با مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.
1-5-2- هدف کاربردی تحقیق حاضر عبارت است از:
1- تعیین میزان ارتباط بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل.
2- ارائه پیشنهاداتی به منظور انتخاب شیوه ی مناسب سبک های تصمیم گیری که بر مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل اثر گذار می باشد.
1-6- چارچوب نظری
چارچوب نظری الگویی است که محقق براساس آن درباره روابط بین عواملی که در ایجاد مسأله مهم تشخیص داده می شود نظریه پردازی می کند.
در تحقیق حاضر برای بررسی رابطه بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی از نظریه هنری مینتزبرگ به عنوان چارچوب نظری انتخاب شده است. براساس نظر هنری مینتزبرگ، مشخص ترین سبک های تصمیم گیری استراتژیک عبارتند از: کارآفرینی، تعدیلی و برنامه ریزی.
سبک های کار آفرینی: دراین سبک از تصمیم گیری استراتژیک، استراتژی توسط یک فرد مقتدر طراحی می شود. در این سبک بر فرصت ها تمرکز و تأکید می شود و مشکلات در درجه دوم و بعدی اهمیت قرار دارند. هدایت استراتژی برعهده طراح آن است که در قالب تصمیم های بزرگ و شجاعانه متبلور می شود. آرمان غالب، رشد شرکت است. بیل گیتس، بینانگذار و مدیر عامل شرکت مایکرو سافت از این سبک تصمیم گیری استراتژیک استفاده می کند. این شرکت، بینش و نقطه نظرات او را درباره ی صنعت کامپیوترهای شخصی منعکس می کند. اگر چه مأموریت مشخص، قابلیت بالای رقابتی، سرسختی و اعتماد به نفس بالای تکنولوژیک شرکت مایکروسافت که نشأت گرفته از شخصیت گیتس است مشخصاً امتیازات و برتری های سبک کارآفرین می باشند، ولی تمایل مایکروسافت به معرفی محصولات قبل از اینکه آماده شده باشند یک نقص مهم و بزرگ به شمار می رود.
سبک تعدیلی: در این سبک تعدیلی که گاهی از آن با نام سبک ترکیبی نیز یاد می کنند، به جای بررسی های گسترده و فعال برای کشف فرصت های جدید، برای مشکلات موجود راه حل های انفعالی و فوری ارائه می شود. در این سبک از تصمیم گیری استراتژیک برسر اولویت بندی اهداف عملیاتی بحث ها و بررسی های بسیاری صورت می گیرد و اولویت ها با وسواس انتخاب می شوند. بسیاری از دانشگاه ها، بیمارستان های بزرگ و بسیاری از آژانس های دولتی و هم چنین تعداد زیادی از شرکت های بزرگ از این سبک تصمیم گیری استفاده می کنند.
سبک برنامه ریزی: این سبک تصمیم گیری استراتژیک شامل موارد زیر می شود:
جمع آوری هدفمند اطلاعات مناسب برای تجزیه و تحلیل موقعیت، خلق استراتژی های جایگزین عملی و ممکن و انتخاب عاقلانه و معقول مناسب ترین استراتژی. در این سبک تصمیم گیری، هم برای کشف فرصت های جدید، تحقیقات فعال گسترده ای انجام می شود و هم برای مشکلات موجود راه حل های فوری ارائه می شود. شرکت می تاگ از این سبک تصمیم گیری استفاده می کند. هیئت مدیره این شرکت پس از درک تغییر صنعت لوزم خانگی در آمریکا و در سراسر دنیا، تصمیم گرفت شکل شرکت را از یک تولید کننده تمام به انواع لوازم خانگی مهم تغییر بدهد.
1- 8- فرضیه ها
بین سبک های تصمیم گیری و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.
1- بین سبک تصمیم گیری کار آفرینانه و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.
2- بین سبک تصمیم گیری تعدیلی و مزیت رقابتی درصنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.
3- بین سبک تصمیم گیری برنامه ریزی و مزیت رقابتی در صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل رابطه معنی داری وجود دارد.
1-9- متغیرهای تحقیق
1- 9- 1- متغیر مستقل
سبک های تصمیم گیری:
1- سبک کارآفرینانه:
1-1- تمرکز قدرت در دست مدیر ارشد
2-1- تأکید و تمرکز بر تهدیدات
3-1- طراحی استراتژی توسط فردی مقتدر
4-1- کاوش فرصت های جدید
2- سبک تعدیلی:
1-2- تدوین استراتژی در مراحل خرد به خرد و متوالی
2-2- حل مسائل به طور فوری و انفعالی
3-2- اولویت بندی اهداف
3- سبک برنامه ریزی
1-3- جمع آوری هدفمند اطلاعات
2-3- تجزیه و تحلیل اطلاعات
3-3- تدوین و انتخاب استراتژی معقول
4-3- حل مشکلات موجود
1-9-2- متغیر وابسته
مزیت رقابتی
1- کیفیت
2- کارایی
3- نوآوری
4- پاسخگویی در مقابل مشتری
1-10- قلمرو تحقیق:
قلمرو موضوعی تحقیق حاضر بررسی رابطه بین سبک های تصمیم گیری براساس نظریه هنری مینتزبرگ و مزیت رقابتی صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل می باشد.
قلمرو مکانی تحقیق حاضر، شهرک صنعتی فاز1 اردبیل، شهرک صنعتی فاز 2 اردبیل، شهرک صنعتی شهرستان گرمی و شهرک صنعتی شهرستان پارس آباد می باشد. تعداد واحدهای صنعتی کوچک و متوسط که در این شهرک ها در فاصله زمانی انجام تحقیق فعالیت می کنند 125 واحد است.
1-11- محدودیت های تحقیق
1- عمده ترین محدودیت این تحقیق به این بر می گردد که تحقیق حاضر فقط در بین کار فرمایان و مدیرعامل های صنایع کوچک و متوسط استان اردبیل صورت گرفته است. بنابراین باید در تعمیم نتایج این تحقیق به سایر استان های کشور و کل کشور جانب احتیاط را رعایت نمود.
2- این تحقیق تنها در شهرک صنعتی فاز1 اردبیل، شهرک صنعتی فاز 2 اردبیل، شهرک صنعتی شهرستان گرمی و شهرک صنعتی شهرستان پارس آباد انجام گرفته است و صنایعی که خارج از این شهرک ها فعالیت می کنند را شامل نم
